29.3.12

Hàng rào

Con người, tốt hơn hết nên biết những giới hạn của mình. Chẳng hạn, nếu bạn chỉ nhảy xa được hai mét, thì đừng tưởng mình nhảy được năm mét. Điều đó, một mặt có thể khiến bạn thiệt mạng, mặt khác sẽ khiến bạn đổ vỡ, khi niềm tin đó không còn. 
Những giới hạn của chúng ta cũng giống như những bức tường của căn phòng. Có điều, với một số người, đó là nhà tù, với số khác lại là tổ ấm. Đối với loại người thứ nhất, việc không thoát ra khỏi những giới hạn khiến họ bất mãn, khái niệm niềm tin vào bản thân không còn tồn tại, sự tự do không còn tồn tại. Còn loại người thứ hai, ngược lại, xem giới hạn của mình là hồi chuông "gọi hồn", đưa tâm trí và sức lực trở về bản thể, sự an toàn. Khi anh bước tới vực thẳm, anh nhảy qua, hay quay lại. Khi anh đau khổ, anh chống chọi hay khóc ròng buông xuôi, và để mọi thứ tự qua đi. Tôi chẳng biết.
Khó có thể nói ai sai, ai đúng. Thậm chí, ai dũng cảm hơn, cũng là một điều khó xét tới. Khi ai đó cảm nhận được giới hạn của mình, đôi khi là sự hèn yếu, anh ta phải làm sao. Chấp nhận nó, chấp nhận cái bản năng hướng tới sự an toàn, và để cái tôi đứng giữa giằng xé ? Ai dám bảo đó không phải là dũng cảm, dũng cảm khi vượt qua, dũng cảm cũng là dừng lại và chịu nhìn sang đầy tiếc nuối.
Con người, tốt hơn hết nên biết tới những giới hạn của mình. Tôi nên biết mình sắp chết, tôi nên biết mình kém thông mình, nghèo hèn và thất bại, nếu thực sự tôi là vậy. Điều đó không những không đe dọa được tôi, mà còn làm cho tôi cảm thấy an toàn. Tôi sẽ không phải hoang mang vì khoảng không trống rỗng và vô hình ngoài kia, phía xa của bức hàng rào, giới hạn. Ngược lại, sự tự do đôi khi khiến con người ta vô phương hướng, trôi dạt, bập bềnh, từ nơi này sang nơi khác một cách vô định.
Có một ví dụ triết học điển hình của Plato nói về sự nhận thức. Một nhóm người bị giam dưới hang đá, họ quay mặt vào tường và chỉ nhìn thấy những bóng người chuyển động trước mặt. Thế giới đối với họ, chính là những chiếc bóng. Một ngày kia, một người thoát được và rời hang. Anh ta nhìn ngắm thế giới và quay lại kể cho cả nhóm người. Nhưng không ai chấp nhận thế giới của anh ta cả. Với họ, thế giới chỉ là những chiếc bóng. Và họ đòi giết kẻ ngoại đạo thông thái kia. Tất nhiên, con người hiểu biết ấy đã mở rộng biên giới của mình, và tự do hơn nhóm người kia, nhưng liệu điều đó có ý nghĩa gì. Nếu anh ta sống trong hang đá suốt đời, hẳn anh ta đã không phải băn khoăn nhiều về điều đó, khi giới hạn của anh ta được nới rộng.
Tất nhiên, sẽ chẳng hay ho gì khi cứ cù nhầy mãi những yếu kém và đớn hèn của bản thân. Nhưng những bức hàng rào của ta, trong tâm trí, luôn nhắc nhở ta một điều rằng. Ta chỉ là những con người.

2 comments:

  1. tôi không hẳn chấp nhận với những lời trên của tác giả, tại sao nói chỉ là con người? vì ta là con người, ta có thể làm rất nhiều, có cả những điều được coi là kỳ diệu, có làm được hay chăng là ở tư tưởng của bản thân ta, tư tưởng thông suốt thì đừng lo lắng gì cả.

    ReplyDelete
    Replies
    1. Quan trọng ở chỗ, tư tưởng kém thông suốt đấy chứ. Mình viết những cái này lúc đang rối bù :)

      Delete