25.3.12

Máu lạnh những ngã tư

Truman Capote xuất bản Máu lạnh năm 1965 và trở nên nổi tiếng với tác phẩm này. Trần Dần hoàn thành Những ngã tư và những cột đèn sau đó một năm, năm 1966. Cả hai cuốn sách đều được viết lại từ những câu chuyện có thật. Nếu như xem Máu lạnh là một đỉnh cao của văn chương phi hư cấu của Mĩ, thì tác phẩm kia của Trần Dần, tôi nghĩ cũng phải ở một vị thế tương tự.
Tôi thấy hai tác phẩm có nhiều nét rất giống nhau. Không chỉ ở khía cạnh sự thật, cả hai đều có một kết cấu kiểu phi tuyến tính về thời gian. Câu chuyện không được kể theo kiểu trình tự, mà bay nhảy từ khoảng thời gian này qua khoảng thời gian khác, từ nhân vật này sang nhân vật khác, qua các hồi tưởng và những mảnh kí ức rời rạc. Thứ nữa, cả hai cuốn sách đều viết về những con người bị tội lỗi, sự yếu hèn và tự ti ám ảnh. Nếu như Perry và Dick tự do di chuyển nỗi sợ hãi tội lỗi của mình trong một không gian rộng lớn, thì Dưỡng của Trần Dần lại di chuyển sự tự ti, trong chính tâm hồn và khối óc của mình. Xét về khía cạnh nào đó, Dưỡng có vẻ "khỏe" hơn vì tội lỗi của anh không đáng sợ bằng (dĩ nhiên chẳng thể bằng tội sát nhân trong Máu Lạnh), nhưng nếu nhìn kĩ, chưa biết sự ám ảnh của ai nặng nề hơn, Dưỡng hay Dick và Perry.
Nếu như để tâm so sánh độ phức tạp giữa hai tác phẩm, có lẽ Những ngã tư và những cột đèn của Trần Dần không bằng. Tôi nghĩ không bằng, vì bản thân Dưỡng đã là một người bình thường rồi, không giống như hai kẻ sát nhân kia. Nhưng cái phức tạp của Dưỡng là cái phức tạp của "chúng ta", tức, những người bình thường. Người đọc sẽ cảm thấy mình, khi, phải lựa chọn giữa đúng và sai, giữa dối trá và thật thà, nghi ngờ và tin tưởng, giống như Dưỡng vậy. Và khi đi đến hết cuốn sách, bản thân tôi cũng không tin là lựa chọn của Dưỡng là đúng. Có điều, quan trọng là anh đã lựa chọn, đã đi đúng đường nơi "những ngã tư" dù có đôi khi "những cột đèn" tù mù kia không sáng.
Cá nhân tôi thấy thích cả hai tác phẩm, một của Truman Capote, một của Trần Dần. Vì một lẽ đọc chúng khá là hấp dẫn. Cả hai cuốn sách đều thực tế, dồn dập, kích thích sự tò mò nhưng vẫn xen kẽ những đoạn, những câu khiến bản thân tôi phải suy nghĩ. Riêng Những ngã tư và những cột đèn, tôi nghĩ mình không hiểu được toàn bộ, nhưng một tí chút triết lý thì có nắm được, nghĩ cũng vui.
Mà tôi nói chơi đấy thôi, vì thực chất đem hai tác phẩm này so sánh nhau thế này rất chi là khập khiễng. Mong đừng ai cười nhé.


2 comments:

  1. Vừa tranh thủ đọc một số bài viết của em (chị thấy trên goodreads để 19t, thế là nhỏ hơn chị rồi nên gọi là em :), thú vị và ngang ngang lắm.

    Chào cậu bạn mới quen!

    ReplyDelete