27.3.12

Ngày 27 tháng 3 năm 2012

Trong cuốn sách tôi đang đọc, Gỗ Mun của Ryszard Kapuscinsky (có thêm dấu "phẩy" trên đầu kí tự "s" và "n" của chữ Kapuscinsky) có một quan niệm rất hay về thời gian (của người châu Phi) như sau:
Người châu Âu và người châu Phi có khái niệm hoàn toàn không giống nhau về thời gian, họ nhìn nhận nó khác nhau, có mối liên hệ khác nhau với nó. Trong suy nghĩ của người châu Âu, thời gian tồn tại ngoài con người, tồn tại một cách khách quan, dường như ở bên ngoài chúng ta, có các đặc điểm tuyến tính và đo lường được. Theo Newton, thời gian là tuyệt đối: "Thời gian toán học, thực hữu, tuyệt đối trôi qua chính nó và bằng bản chất của nó, đều đặn, không phụ thuộc vào bất cứ sự vật bên ngoài nào". Người châu Âu cảm thấy mình là nô lệ của thời gian, anh ta phụ thuộc vào nó, bị nó cai trị. Để tồn tại và hoạt động, anh ta phải tuân theo những nguyên tắc và luật lệ cứng nhắc của nó. Anh ta phải tuân thủ các kì hạn, ngày tháng và giờ giấc. Anh ta di chuyển trong sự khắc khe của thời gian và không thể tồn tại ngoài chúng. Chúng áp đặt cho anh ta các kỉ luật nghiêm ngặt, những đòi hỏi và tiêu chuẩn của mình. Giữa con người và thời gian tồn tại mối xung đột không thể giải quyết, luôn kết thúc bằng thảm bại của con người -  thời gian hủy diệt con người.
Những người bản xứ, người châu Phi hiểu thời gian theo cách khác. Đối với họ, thời gian là một khái niệm lỏng lẻo, rộng mở, mềm dẻo và chủ quan hơn nhiều. Là con người có ảnh hưởng đến sự hình thành của thời gian, đến dòng chảy và nhịp điệu của nó (tất nhiên con người hành động với sự đồng ý của tổ tiên và thánh thần). Thời gian thậm chí còn là thứ mà con người có thể tạo ra, ví dụ sự tồn tại của thời gian được biểu hiện qua một sự kiện, mà sự kiện đó có xảy ra hay không là phụ thuộc vào con người. Nếu hai đạo quân không tham chiến thì trận đánh sẽ không xảy ra (nghĩa là thời gian sẽ không thể hiện sự có mặt của mình, sẽ không tồn tại).
Thời gian xuất hiện như là kết quả hành động của chúng ta, và biến mất khi ta sao lãng  hoặc không thực hiện nó. Đó là thứ chất liệu dưới ảnh hưởng của chúng ta có thể luôn luôn sống dậy, nhưng sẽ rơi vào trạng thái ngủ hay thậm chí là trạng thái không tồn tại nếu ta không truyền sinh lực của ta cho nó. Thời gian là một thực thể thụ động, bổ trợ, và quan trọng nhất - phụ thuộc vào con người.
Hoàn toàn trái ngược với tư duy châu Âu.  

No comments:

Post a Comment