17.11.12

Đọc Narcissus and Goldmund


À, đó là một cuốn sách đáng đọc khi người ta trẻ, khi người ta hoang mang, khi người ta lạc lối.

Đọc rồi người ta lại có thể tiếp tục hoang mang và lạc lối. Nhưng sẽ yên tâm và thoải mái phần nào :)

Có một điều tôi thích ở Hermann Hesse, lúc trước là Siddhartha, và gần đây là Narcissus and Goldmund, đó là cách ông công nhận tính hai mặt của một vấn đề mà không cố “dìm hàng” mặt nào. Ở ông, không có điều gì quá xấu cũng như quá tốt. Không có thiên đàng, địa ngục. Không thiện, không ác. Hoặc có thể ông cũng chẳng quan tâm đến thứ gọi là hai mặt đó mấy. Ông cứ thản nhiên viết về cái đẹp, nhiều khi hơi cực đoan hoặc ngây thơ, nhưng đẹp thì vẫn cứ là đẹp. Vẫn cứ huyền ảo, mơ mộng và chút chút giang hồ.

Trong Narcissus and Goldmund có vẻ như mọi thứ đều huyền ảo, và mọi thứ đều rõ ràng. Những đoạn suy tưởng dài, hiếm khi đối thoại có thể thể xem là huyền ảo ? Nhưng chất “sống” của toàn bộ cuốn sách thì hẳn là rõ ràng. “Sống” thôi, tràn ngập cuộc sống, tràn ngập trần tục, rồi anh có thể tiếp cận với Thiên Đàng bằng cách ấy. Anh cứ thoải mái yêu, thoải mái tình ái, thoải mái hoảng sợ, giận hờn, căm ghét và ghê tởm, rồi anh sẽ gặp Chúa. Hoặc cách khác, anh có thể chiêm nghiệm và suy tưởng, và từ đó đạt được chân lý. Nhưng cách nào hơn ?

Hermann Hesse cũng chẳng khó dễ gì ta. Khi chàng giang hồ Goldmund cứ chạy rông từ đầu sách tới cuối sách thì anh mọt sách Narcissus chẳng được đả động gì mấy. Narcissus chỉ như một cái nền mà từ đó Goldmund thoải mái bay nhảy, thoải mái thể hiện và sau đó, cuối cùng, nhận được sự cảm thông. Hai người bạn mỗi người đi trên hai đường riêng mà đích đến là sự thấu hiểu và tha thứ cho nhau. Hermann Hesse hiền lành và ngay thẳng đến mức để sự xung đột giữa họ cũng có những điều thánh thiện và đáng yêu riêng. Nhưng tôi thích họ đánh nhau hơn, ít nhất cũng phải có một trận nảy lửa ra trò. Đối lập, mâu thuẫn là phải thế. Ai đời lại hôn nhau =))

Bỏ qua chuyện Goldmund và Narcissus có thể đã… yêu nhau (theo nghĩa nào đó :P), và tạo thêm một scandal tình ái nữa trong tâm trí không mấy lành mạnh của tôi. Thì chuyện Goldmund có quá nhiều cô nàng để yêu đương đã là một điều thú vị, và… đáng ngưỡng mộ. Thử kể xem nhé: Lise, Lydia, Julia, Lisbeth, Lene, Rébecca, Marie, Agnèg và còn một hai cô nữa không nghe nhắc đến tên. Trong những chuyến đi đói khát khổ ải như vậy mà ái tình vẫn say sưa, khoái lạc vẫn tràn đầy thì cũng đáng nể thật.

Quay trở lại với “sự nghiêm túc” :P. Suy tư của Goldmund là cách suy tư không thể ở một chỗ. Kiểu đó là bay nhảy tung hoành, là lang thang vô định, tình ái quay cuồng. Và bất cần một thứ luật lệ phép tắt nào. Nhưng đó cũng là chỗ cho sự mâu thuẫn trong chính con người anh nảy nở. Goldmund giống như  Siddhartha đâm ra nghi ngờ về chính những gì đã làm, sợ hãi và bất ổn. Nhưng đâu rồi lại vào đấy, Goldmund vẫn cứ theo đường Goldmund. Còn Narcissus vẫn phải là Narcissus. Nếu nghe theo Hermann Hesse, sẽ nhẹ nhàng tâm hồn lắm, nhưng sẽ không tránh khỏi những băn khoăn như chính Goldmund hay Siddhartha từng thắc mắc. Không khác được.

Vậy nghe xem Goldmund và Narcissus gặp nhau ở đâu. Ở cuối con đường, dưới bức tượng Đức Bà, dưới chân nghệ thuật, hai con người ấy dừng lại. Goldmund dừng lang thang tìm kiếm. Narcissus dừng suy tư. Họ chiêm ngưỡng cái đẹp trong lặng yên và thấu hiểu. Cái đẹp không giải thoát họ đươc điều gì, không hòa họ làm một, không đánh đổi cái tôi để lấy sự yên ổn trong tâm hồn. Cái đẹp chỉ làm họ cảm thông, người này thêm phần cảm phục người kia. Sau đó Goldmund lại lang thang, còn Narcissus ở lại trong tiếc nuối. Quan niệm về nghệ thuật của Hesse có thể là sự hòa nhập vào cuộc sống, Goldmund sáng tạo được cũng chỉ vì anh đã sống, đã đi và từng yêu biết bao người đàn bà một cách cuồng nhiệt. Sự sống và nghệ thuật gần kề nhau, cái này tôn vinh cái kia nhưng vẫn có một khoảng cách nhất định, đó là cuộc đời và sức sáng tạo của nghệ sĩ. Khoảng cách đó tuy mong manh nhưng là phần hiển hiện đặc trưng và cao cả nhất.

Narcissus and Goldmund là một cuốn sách nên đọc, cũng như Siddhartha là một tác phẩm đáng “nghiền đi nghiền lại”, nhất là đối với những người trẻ. Khi ta hai mươi, hai mốt, ta rất dễ đồng cảm bởi một chút u sầu nhưng không bi lụy kiểu như thế. Cũng như ta dễ dàng nhận thấy mình trong những băn khoăn đầy suy tư, chút giang hồ trái khoáy, trái tim đầy tình ái và khoái lạc kiểu vậy. Hạnh phúc giản đơn là khi có ai đó giống mình. Dù chỉ một phần. Dù có thể không thực. Dù cách đây gần cả trăm năm thời gian vun vút.
------
Hình trên: Bản dịch của Vũ Đình Lưu, tên cuốn sách hay nhỉ :)

16 comments:

  1. Em cuốn bản dịch của Phùng Khánh mà đọc. Bản dịch đó hay hơn cả.

    ReplyDelete
    Replies
    1. Bản dịch đó là Nhà khổ hạnh và gã lang thang nhỉ, em cũng đang kiếm :)

      Delete
  2. Em, đọc tuổi thơ dữ dội đi!!!!!!!!!!!!!

    ReplyDelete
    Replies
    1. Em dạo này thấy không đủ sức nuốt cuốn đó chị ơi. Chắc đi qua ngây thơ rồi :(

      Delete
    2. Nói thế là biết chị còn ngây thơ cỡ nào rồi nghe ^^

      Delete
  3. Replies
    1. Cuốn Nhà khổ hạnh và gã lang thang ấy hả chị, ebook làm gì có ^^

      Delete
    2. Có đọc đỡ chương 1 không chị gửi cho đọc :)))))))

      Delete
    3. Tưởng là chị có cả cơ đấy ^^

      Delete
  4. Trước chị có mỗi tập 1. Nên chị cho cái đứa mà có tập 2 mất rồi. :D Giờ cũng k biết nó lưu lạc ở đâu nữa :D

    ReplyDelete
    Replies
    1. Dào ôi, cứ khoe những thứ đã mất thì được gì cơ chứ :P

      Delete
    2. Mất đâu mà mất, đó là tặng mà :)))))

      Delete
    3. Chị lại bắt bẻ rồi :">

      Delete
  5. http://diendan.ongame.vn/showthread.php?473230-Nh%C3%A0-kh%E1%BB%95-h%E1%BA%A1nh-v%C3%A0-g%C3%A3-lang-thang-Hermann-Hesse

    ReplyDelete