24.2.13

[Đọc] Hương rừng Cà Mau

Phim Mùa len trâu của đạo diễn Nguyễn Võ Nghiêm Minh được chuyển thể từ truyện ngắn trong tập Hương rừng Cà Mau của Sơn Nam. Nhưng không phải từ một truyện Mùa len trâu như Wikipedia nói, mà là hai truyện, có thêm truyên Một cuộc bể dâu cũng ở trong tập này. Như thế đạo diễn phải ghép hai câu chuyện làm một. Tinh tướng mà nói, hồi coi phim này, tôi thấy đoạn chuyển tiếp không mượt lắm, nhưng không buồn thắc mắc, vì phim hay.

Trong phim, truyện Mùa len trâu hay Một cuộc bể dâu tất nhiên đều góp phần vào cùng một việc: khắc họa con người Nam Bộ xưa. Mùa len trâu chịu trách nhiệm "phần sống," Một cuộc bể dâu lãnh "phần chết". Sơn Nam đã vô tình hay hữu ý khi xếp hai truyện ngắn này liên tiếp trong cuốn sách của mình, "sống" trước, "chết" sau. Bộ đôi đó là một kết cấu trọn vẹn cho ám ảnh "Nước" trong Hương rừng Cà Mau. "Nước" trôi dạt từ sự sống tới cái chết, lãng mạn và khắc nghiệt.

Trên mạng, có nhiều anh chị thích Tình nghĩa giáo khoa thư cũng trong tập này. Nhưng đó là một truyện dường như thoát khỏi bức phông nền đời sống của miền Nam sông nước (đặt miền nào thì cũng hay.) "Nước" trong Tình nghĩa giáo khoa thư hay như một vài truyện khác trong Hương rừng Cà Mau là thứ nước ngăn trở, cách chia con người với con người. Đó là thứ nước không chảy, như một dãy núi cao, một hòn đá lớn, nước đứng im lìm. Chỉ có "Nước" trong Mùa len trâu là sống, sôi động và gan góc. Sự sống càng tuôn chảy thì cái chết càng lạnh lẽo và khắc nghiệt, nặng trình trịch như cái cối đá chôn người trong Một cuộc bể dâu.

Nguyễn Hiến Lê viết trong hồi ký của mình rằng muốn hiểu miền Nam cần đọc ba tác gỉa: Sơn Nam, Bình Nguyên Lộc và Hồ Biểu Chánh. Tạm thời tôi mới chỉ đọc Sơn Nam ( cũng mới chỉ đọc Hương rừng Cà Mau), nhưng có lẽ đã ngờ ngờ ra cái hình ảnh mịt mờ của một Nam Bộ xưa. Đó là xứ sở của sự trôi dạt vĩnh viễn trong giới hạn con người, từ lúc sinh ra cho đến lúc lìa đời.

No comments:

Post a Comment