9.12.13

Thành tích thành tích everyđmwhere

Tôi ghét bàn chuyện thành tích, tôi cũng chẳng bao giờ đặt kế hoạch (ít nhất là đến lúc này) một năm phải làm được bao nhiêu thứ vân vân. Đơn giản vì tôi nghĩ mình đã có tất cả đủ để sống yên ổn. Vậy nên tôi gặp khó khăn khi thấy người ta chạy đôn chạy đáo để tìm kiếm thứ này thứ nọ. Đề ra đủ thứ bà rằng để biện minh cho sự đua đòi của họ. Họ bảo muốn làm cho người khác vui vẻ, muốn được người khác yêu mến, muốn tích cực để xây dựng tập thế. Láo toét, láo toét cả, họ chẳng bao giờ nói rằng bản thân muốn như thế. Rằng muốn có cái để báo cáo, muốn được tán dương, muốn được cái lao động tiên tiến không đánh lộn chửi lộn, quanh năm bán mặt bán lưng đi đâu cũng mần không ra. Tôi vẫn nghĩ khi người ta thành người lớn, người ta nhận thức được, khi đó người ta có quyền lựa chọn. Chẳng điều gì là không bình đẳng, ngay cả những chuyện gian lận thường như cơm bữa. Vì ai cũng có trí khôn để lý giải cho những sự lựa chọn, hay chí ít là biện minh cho chúng. Vậy nên dù khi thi cử, ai chép bài người khác, ai lật tài liệu mà khi ấy tôi thì không, tôi cũng chẳng oán trách trường học bất công vãi tè. Vì tôi biết mình cũng có cơ hội ngang bằng bạn bè, chỉ là tôi không làm như họ. Y như làm trắc nghiêm ABCD vậy. Bài trắc nghiệm mà thực tế chúng tôi làm, dù chỉ có hai đáp án, còn khách quan hơn nhiều. Nhưng khác với những chuyện ấy, tôi không thể nào chấp nhận nổi những chuyện thành tích của riêng ai mà kéo tôi vào. Biến tôi thành cái cớ để làm trắc nghiệm ABCD. Bỗng nhiên, tôi thấy mình chả khác gì cây thước kẻ, muốn gạch chỗ nào cũng được. Thậm chí muốn vẽ góc vuông thì chỉ cần quay hướng khác là đã dễ dàng thay thế một cái ê-ke.

Tôi là học sinh, là học sinh thì không thể đứng chống nạnh chửi lộn, dù không thể cũng không thể nói dai, dù có đúng cũng thành dại. Bố tôi dù đi dạy nhưng chũng chỉ là phụ huynh dưới quyền kiểm soát của điểm số con cái. Ông có những nối tức giận của riêng mình mà có lẽ tôi không thể hiểu hết. Nhưng tựu trung lại, tôi kể chuyện, gia đình tôi giận cũng là vì cái đề tài cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng rất chi là tiến thoái lưỡng nan của mớ mớ thành tích trường học. Chuyện nghiên cứu khoa học, người ta bảo các bác không phải làm mà là đệ tử các bác làm, bảo bọn chúng kiếm cái gì đó để nghiên cứu rồi bẩm lên các bác, các bác ân chuẩn rồi dâng lên các ông. Tiếp đó là chuyện gì nữa, các bác và đệ tử các bác đi dần sẽ biết. Vậy, các bác hiểu chuyện, các bác nghĩ bọn đệ tử cũng thông thái lắm. Các bác nói dăm ba câu, bọn chúng ngẩn ra hề hề. Vài bữa sau bọn chúng bảo điều gì đó ngu ơi là ngu mà các bác biết, mấy cái đó chỉ được thành phẩm trong ảo mộng. Bẵng đi vài ngày, các bác cân đo đong đếm rốt cuộc cũng tìm ra một nghiên cứu hàn lâm vãi vờ của một cô Ngờ nào đó. Kiểu này là nghiên cứu chính cống chứ không vật vờ ảo tưởng nữa. Ngặt nỗi cô này viết tên cổ ở mọi nơi nên đành phải biên lại mớ giấy tờ. Nhưng chỉ còn ngày nữa là dâng báo cáo lên các ông, điều quan trọng bấy giờ chẳng phải là bọn đệ tử thông thái đầu óc. Chỉ cần bọn đệ tử ngón tay nhanh nhảu, chúng sẽ biên tài liệu lại tất tần tật để các bác còn đón kịp xe lên trên.

Và như những con ngựa, bọn đệ tử còm đầu óc nhưng nhanh nhảu ngón tay cấp tốc hoàn thành cho các bác. Và như những con ngựa, chúng không hề hay mình đang bị cuốn vào một cuộc đua mà nói chung chả quan trọng với bất cứ ai ngoài cái bảng vàng của các bác. Không một chút cỏ, không một chút chỉ dẫn chạy nhảy thế nào, các bác chỉ vuốt ngựa mấy cái rồi bảo, dễ lắm, có gì đâu, dơ chân lên là chạy được, có đường chạy sẵn rồi mà sợ nỗi gì. Thật tình mấy bác chứ ngựa này thà để bị thịt còn hơn là chạy đua trong vô thức để người ta cười cho. Cơ mà cái quan trọng chả phải là chuyện biết hay không biết chạy, cái quan trong là ngựa của các bác quá trong sáng, trong sáng đến mức không biết chạy vì lẽ gì, luật lệ thế nào, ý nghĩa của việc thi thố là gì. Ai cũng bảo là đơn giản lắm, cơ mà có ai làm ngựa đâu mà biết chạy nhảy thì mệt mỏi thế nào, nếu dễ dàng thế thì sao các bác cứ phải đôn đáo cả lên.

Ai cũng bảo dễ, dễ thế thì sao chả ai chừa chút chỗ cho sự chân thành lẻn vào. Quanh năm thành tích thành tích, môn À cũng thành tích, môn Ờ cũng thành tích. Ai cần thành tích số lượng thì bảo người ta đẻ nhiều vào, ai cần thành tích chất lượng thì thải bớt đồng loại cùi ngay ra. Còn những người nào cần thành tích cả số lượng và chất lượng thì chỉ còn đường chân thành tu luyện. Khi đó, lễ tổng kết chẳng phải vui hơn chăng, các bác sẽ chẳng phải báo cáo đủ thứ, rồi bảo trời nắng, rút ngắn chương trình, không phát thưởng học sinh giỏi nữa.

No comments:

Post a Comment