28.1.13

Thầy (!?)

Thầy làm nghề dạy học. Những tưởng nhiêu đó chưa đủ ly kỳ, thầy thêm vào pờ rồ phai của mình một chút duyên thầm, ấy là cái hứng thú của thầy đối với thơ Đường. Thầy dạy toán, lại mê thơ Đường. Tóm lại đó là một sự rất khác thường. Ít nhất trong cái khuôn viên trường cấp hai thầy làm việc, nơi một giáo viên dạy văn cả năm không đọc một cuốn sách, giáo viên thể dục bụng đầy mỡ và giáo viên dạy công nghệ không biết làm gì khác ngoài nối dây điện.

Tiện đây kể thêm, trường thầy dạy có một thầy Tổng. Tổng này là tổng phụ trách đội. Một công việc chán ngắt dạy một đám trẻ chán ngắt những thứ siêu chán ngắt. Công việc hẳn là nhàn nếu khổng kể một năm có một hai đợt kiểm tra của mấy thầy Tổng cấp trên. Nhưng cũng chả sao, công việc sổ sách giấy tờ nhìn chung thầy không phải đụng tới. Vì đã có mấy nhóc tì liên đội trưởng, liên đội phó - những cá nhân vì một sự không may mắn nào đó đã sa chân thành lãnh đạo lo liệu. Thầy chỉ phải đôn đốc chúng nó chép cho nhanh cho đẹp, và sắm sẵn mấy tờ Thiếu Niên Tiền Phong xếp vào vài ngăn tủ, chứng tỏ đội viên trường thầy cũng có cập nhật thông tin gọi là. Tổng kết, phương hướng năm nào mà chả như năm nào, thầy không phải lo. Cứ cho là một vài tay nào cạnh khóe thầy hình thức, thầy cũng chẳng sợ. Liên đội của thầy chứ mai mốt vào Đoàn, rồi vào gì gì nữa thì cũng rứa. Thầy cũng có thời là sinh viên, thầy cũng biết nhìn, biết nghe và biết cả tặc lưỡi gọi là. Nhưng nói đi thì cũng phải nói lại, công việc của thầy Tổng chẳng thể mang lại cho thầy nhiều bữa thịt chó nhòe ra như thầy vẫn mong đợi. Và như thế, để đảm bảo cho một tương lai sáng lạng hơn thầy còn kiêm cả chủ lò gạch. Gần đây nghe đâu thầy còn mở thêm cả một quán cà phê kiểu cổ, cam kết "Cà phê từ 100% cà phê", phục vụ kèm nhạc Trịnh và cũng làm ăn khấm khá lắm. 

Cơ mà dạo này thầy Tổng còn ức một chuyện. Thằng nhóc tì Liên đội trưởng của thầy có một cái nhà sắp xây. Mà thầy lại là chủ lò gạch. Một vụ béo bở như thế tất nhiên thầy không thể bỏ. Móc nối mãi với thằng nhóc thầy mới được cái hẹn "xem gạch" từ chủ đầu tư là bố mẹ của vị lãnh đạo nhí. Thì bố tiên sự, vì mấy viên gạch chưa đủ lửa mà thầy đã lỡ cả hợp đồng. Thầy giận lắm, phen này biết tay thầy. Thầy Tổng quyết biến vị lãnh đạo nhí kia thành bù nhìn. Thầy cướp lấy quyền chỉ huy của nó, thầy cho nó thành hữu danh vô thực, có mà như không. Thầy vớt bằng hết chút hào quang đầu đời của vị lãnh đạo trẻ tuổi một liên đội. Và thầy thấy hả hê lắm. Rốt cuộc sống trên đời này còn ý nghĩa gì nữa khi thầy không được trừng phạt những kẻ  chăm chăm cướp đi miếng ăn của thầy. Dù là vô tình hay hữu ý thì đó cũng là một cái cớ không thể bỏ qua, và phải bị trừng phạt. Quan trọng gì đâu mấy viên gạch non, có ý nghĩa gì đâu mấy viên gạch non. Thể mà thầy đành phải nhịn mấy bữa thịt chó phởn phơ với thầy dạy Công nghệ.

(còn nữa) 

26.1.13

Tối tối xem phim ma bàn chuyện nỗi sợ

Về nhà không chỉ có cái thú được gặp lại những thứ thân thuộc. Hẳn nhiên, họa ngốc mới không vui khi ăn cơm má nấu, lẩn thẩn cầm rựa chặt vài thứ khô khốc ngoài vườn, ngủ nướng tới trưa, đảo lộn mọi sinh hoạt thường nhật để nhanh nhanh mỉm cười mà đi gặp thần chết. Tất cả những thứ đó đều vui. Việc chiến đấu (hay than thở, hay nỉ non, hay sợ hãi...) với cuộc đời xin tạm gác lại. Cái quan trọng là tối tối được trùm chăn xem phim ma với đứa em học lớp tám, gặm bánh qui kem bơ đậu phộng, gặm nguyên cả nỗi sợ. Dù rất nhảm đi chăng nữa cũng không phải là một cách tồi để thi vị hóa cuộc đời.

Nỗi sợ vốn vô hình. Một số phim kinh dị cố tình đưa đẩy cảnh kinh dị ra khỏi bức màn vô hình đó. Và hiệu ứng đạt được chỉ là sự kinh tởm. Người ta thường nhầm lẫn máu me, chém giết, gặm xương, uống máu mang lại nỗi sợ. Nhưng thực ra con người chỉ sợ những thứ mình không hiểu. Chiến tranh cũng có chém giết và đoạt mạng nhưng mấy người ngồi xem rồi sợ. Có sự khác biệt nào chăng khi anh chết bởi một mảnh đồng vài xăng ti mét, và một thanh sắt dài vài mét. Một cái hốc toang hoác giữa mặt vì đạn thì không đáng sợ bằng vài mẩu xương sườn máu me không ra hình thù gì chăng. Ta chỉ sợ hãi khi không giải thích được. Đôi khi ta không hiểu vì lý do gì mà người ta giết nhau, ám ảnh nhau, dọa nạt nhau. Và ta sợ mới đơn giản làm sao. Chỉ cần một lý tưởng đi trước một kẻ giết người, một lý do cao cả. Một bộ phim kinh dị sẽ biến thành một bộ phim chiến tranh. Như thế thì chấm dứt sợ hãi, chí ít là sự sợ hãi bản năng.

Nỗi sợ cũng vốn vô lý. Nên ngoài chuyện mờ ảo, chuyện làm ngược lại những thứ bình thường cũng làm người khác sợ hãi. Ví dụ trồng cây chuối trong phòng tắm mất điện chẳng hạn. Với sự hẫu thuẫn của bóng tối và một tí tóc tai rũ rượi cho mờ ảo khuôn mặt, việc trồng cây chuối im lìm trong phòng tắm hẳn sẽ khiến ai đó rụng tim. Đại loại người ta thường sợ toàn những thứ điên khùng. Mấy ai sợ ra mặt bệnh AIDS hơn sợ ma.

Người ta cũng thường sợ hãi những thứ bất ngờ. Chuyện vui bất ngờ hẳn cũng mang lại một thứ cảm giác tương đương sự sợ hãi. Rồi thì đau đớn bất ngờ, cái chết bất ngờ, ánh sáng bất ngờ, vân vân và vân vân đều góp phần vào sự sợ hãi đó. Con người sinh ra hẳn không dành cho những thứ chuyển đổi với tốc độ nhanh. Bộ não chúng ta sẽ căng ra, và sự sợ hãi xâm lấn để thúc đẩy xử lý hằng hà sa số dòng thông tin ập vào cùng một lúc. Sợ hãi chính là sự mất kiểm soát do tốc độ gây nên. Khi một chàng trai thúc đẩy quá nhanh hành động "ăn kem trước cổng" thì điều đầu tiên đối tượng nói là gì. "Đừng anh, em sợ..." :)

Tóm lại nói vui mà chơi, chứ cảnh tượng đáng sợ nhất cuộc đời một anh trai hai mươi có khi không phải ma, cũng chẳng phải bệnh AIDS, mà đơn giản chỉ là hai vạch. Hai vạch mà có đủ cả ba yếu tố: sự hư ảo của tương lai, sự vô lý của mọi biện pháp phòng ngừa, và yếu tố bất ngờ trong việc thông báo. Thường thường chỉ vài tuần sau bốn chữ "Đừng anh, em sợ..." kia.

Xin lỗi chứ giờ thì anh biết sợ là gì rồi :)
.........
Tái bút: Xem phim ma với em gái vẫn là nhất, mọi thứ còn lại, phía trên, phía dưới, trái lẫn phải đều vớ vẩn hết thảy, đều là vui mà chơi :)

13.1.13

Nước mắm, nước mắm :P

Có một điều chắc chắn thế này: Hầu hết dân thành phố bây giờ đều không biết ăn nước mắm.

“Không biết” chứ chưa nói đến “không có”. Vì có cầu thì hẳn có cung. Dân trong nam nổi tiếng chơi đẹp. Có gì là không mua được, nhất là chuyện ăn uống. Bằng chứng là sự làm ăn thịnh vượng của vô số các quán nhậu, nhà hàng. Không ít trong số đó nhìn bầy hầy, ồn ào đến phát ớn. Nhưng đông khách thì vẫn khách đông. Ăn chơi mà, sợ gì mấy chuyện cỏn con lắt nhắt đó. Miễn vui là được.

Nói tới chuyện cỏn con, bát nước mắm có thể được xem là chuyện nhỏ. Nhưng nhỏ không đồng nghĩa với hời hợt, cạn cợt và muốn làm gì thì làm. Có thể nói, khẩu vị của các chị em thành phố (và một ít ở nông thôn) bây giờ nhiều khi chả biết đâu là mắm ngon, mắm dở. Nguyên nhân căn bản là mấy quảng cáo bố láo ra rả hằng ngày trên truyền hình. Nước mắm mà sợ dư muối. Nước mắm không hỏng nhanh là nhờ muối. Còn mấy vị công nghiệp hiện đại ít muối mà lâu hư. Chậc, chắc là nhờ gì thì ai cũng hiểu… Đó là lý do mà thầy tôi, dạy marketing, một trong những người đầu tiên đem thương hiệu Đầu Trâu ra khỏi Việt Nam cũng phải cười khẩy với mấy vị làm quảng cáo bây giờ.

Nhắc lại là chuyện tiền bạc đôi khi không có ý nghĩa gì lắm. Bác tôi, nhà giàu, có ô tô và một thằng con đi học ở Sin nhưng trong nhà toàn ăn nước mắm Nam Ngư. Còn thằng bạn hàng xóm của tôi, đi học trong Sài Gòn, tháng triệu rưỡi sinh hoạt phí. Về quê hắn ăn toàn nước mắm thượng thặng, trong veo vàng óng như sâm panh. Ăn trong nhà thì đầu ngõ đã nghe dậy mùi. Thiệt chả biết nói sao.

Chuyện khác, nhà cô tôi, dân Bình Định chính gốc đang định cư Sài Gòn. Tết nào về quê cũng khệ nệ hàng mớ thứ lỉnh kỉnh, từ đòn bánh tét đến ràng bánh tráng, đủ cả. Nhưng tuyệt nhiên không thấy đem chai nước mắm nào vào Sài Gòn. Cả nhà ăn nước mắm Nam Ngư. Lại còn chuyện đồng nghiệp bố tôi ăn nước mắm thượng thặng thì chê “tanh”, do lâu rồi toàn ăn nước mắm đóng chai công nghiệp. Tất cả gom lại cũng chỉ tại mấy tay làm quảng cáo quái ác. Thiệt khổ.

Nhưng nói là nói vậy thôi. Nước mắm ngon quê tôi năm sáu chục ngàn một lít. Nước mắm công nghiệp giá không bằng một nửa. Đọ sao lại. Chuyện quan trọng bây giờ là mai mốt tôi còn nước mắm ngon để ăn, thứ nước mắm trong veo vàng óng như sâm panh ấy đó. Tối nay lại nhớ thời ôn thi đại học, khuya vừa ăn cơm nguội với nước mắm, vừa đọc Miếng ngon Hà Nội của Vũ Bằng. Tôi thấy đời thật tinh tươm làm sao.

10.1.13

Tôi đã định ngủ rồi đấy

Tôi đã định ngủ rồi đấy. Thôi được rồi, đó chỉ là một cái cớ. Chuyện ngủ hay thức chỉ là tầm phào mà chơi. Những thứ tầm phào trên đời này thì chao ôi là nhiều. Và nếu phải chú ý đến hết thảy mọi sự tầm phào đó thì có mà chết.

Thế nên người ta thường chú trọng vào những điều cốt yếu. Những điều có thể dựng nên chuyện, nên tình tiết và diễn biến.

Có một đoạn trong Đêm trắng mà tôi rất thích. Cái đoạn mà nàng Naxtenca giục nhân vật tôi "kể hết chuyện đời" đó. "Chuyện đời! Nhưng ai nói với cô rằng tôi có chuyện đời tôi? Tôi không có chuyện đời...". Cái chân lý đó (nếu có thể xem là chân lý) đúng đến phải vỗ đùi đen đét vì thích thú. Chuyện đời thì hiếm lắm. Chuyện đời hay lại càng hiếm hơn. "Chuyện đời" của hầu hết những thằng người trên trái đất này đều từa tựa, nhừa nhựa và dềnh dàng giống nhau. Rộng ra, "chuyện đời" của một gia đình, một quê hương, một vùng đất cũng lơ phơ như vậy. Xét cho cùng, chúng ta chỉ có giới hạn một số hình mẫu nhất định. Nhào nặn cho lắm thì nhìn kỹ cũng có bấy nhiêu đó mà thôi.

Nhưng con người ta lại cứ thích khác cơ. Không khác chịu không nổi. Tôi nhất định phải khác anh. Sài Gòn phải khác Hà Nội, và tất nhiên phải khác với Đà Nẵng, Quy Nhơn, phải khác tất tần tật. Nhưng ngó bộ khác cũng không nhiều lắm. Nếu phải viết ra những sự khác trong giới hạn hiểu biết, thì một kẻ ngao du bình thường liệu viết được mấy trang A4 những điểm nào Sài Gòn có mà Hà Nội không có ? Nhưng thôi được rồi, tôi chịu, khác thì vẫn khác được chưa nào.

Tôi trọ học ở Tân Phú. Chỗ đó không phải trung tâm (tất nhiên). Nhưng nó vẫn thuộc thành phố. Thế nhưng đố mà tìm thấy nó trong một sự lãng mạn nào của Sài Gòn. Sài Gòn phải là quận 1, quận 2, phải là trung tâm với đèn đường xanh đỏ, với rợp mát bóng cây và một chiều cà phê Sài Gòn trước nhà thờ Đức Bà sừng sững. Vậy là ngày lễ người ta kéo nhau vào trung tâm hít hà sự khác biệt. Tít trên Tân Phú người ta còn chen xuống nữa là, trên đó thì chán lắm, chỗ nào cũng giống chỗ nào.

Một nhân vật "tôi" khác trong T mất tích đọc một tờ báo miêu tả sự mất dạng của những khu ngoại ô Paris trong văn chương Pháp. Và cám cảnh rằng khu ngoại ô của mình "chẳng bao giờ được các tác giả đồng hương để mắt tới". Một mặt nào đó, Paris đại khái giống như Sài Gòn cũng như bất cứ thành phố nào khác. Ý tôi là về mặt suy nghĩ, văn chương thì tôi chẳng dám bàn.