26.5.13

Note ngắn về chuyện yêu đương và các việc này nọ đại loại (yêu đương)

Erich Fromm trong Tâm thức luyến ái (Tuệ Sỹ dịch) có bảo đại ý người ta rất hay tưởng lầm giữa chuyện yêu và việc "sa" vào tình yêu. Thứ nữa, tình yêu đối với đa số thực chất chỉ là một liên minh đơn thuần chống chọi lại cô đơn. Tình yêu như thế là bị động, là chuyện cảm xúc thoáng qua. Yêu theo ông, không phải là một cảm giác đơn thuần, đó là một quyết định, một lựa chọn đòi hỏi dũng cảm, kiên trì, tập trung, thấu hiểu và dĩ nhiên, phải rất chủ động.

Tớ không nghĩ chuyện yêu đương lại nên được bàn luận giữa những người đang yêu (Họ chỉ nên yêu, đơn giản vậy thôi). Nhưng nói theo ông anh của tớ thì việc đó là "phủ nhận sự phức tạp của cuộc sống". Nên hết chúng ta phải suy nghĩ đến tận cùng. Kiểu như chơi cờ thì phải tính toán từng bước từng bước vậy. (Tớ muốn vặt lại, bảo như thế chẳng phải anh cũng đang đơn giản cuộc sống thành một ván cờ à, nó phải kinh hơn thế nhiều lắm chứ. Nhưng tớ thôi, dù gì ảnh cũng đang dạy tớ, tớ sợ bị đì lắm :P).

Ngẫm ra, tớ thấy Erich Fromm cũng bi quan chẳng kém gì Freud. Freud (qua cuốn trên) nhìn nhận tình yêu là  kết quả của những xung năng tình dục. Fromm thì khác, ông xem tình yêu như một cách thức khẳng định hiện hữu cá nhân trong cuộc sống. Nhưng cuối cuốn sách, ông bảo thời giờ yêu đương đích thực khó lắm. Về mặt nào đó, xã hội khuyến khích trao đổi kinh tế và tiêu thụ đi ngược lại với những cốt yếu cốt tử của tình yêu. Tui trao bao nhiêu thì tui cũng muốn nhận lại đằng đó. Thế là không được.

Thôi thôi đủ rồi.
"Đúng đó! Đúng đó! Đừng có phức tạp hóa vấn đề chứ! Phải nói mọi thứ đúng như bản chất của chúng. Người ta yêu nhau rồi sau đó người ta không yêu nhau nữa." - Francoise SAGAN (trong một bữa tối tại nhà bà vào năm 1966 với Brigitte Bardot và Bernard Frank). (Trong cuốn Tình yêu kéo dài ba năm - Frédéric Beigbeder )
Dạ vâng, thôi thì thôi. Nhưng tớ còn muốn nói thêm nữa. Rằng như Milan Kundera đã từng bảo "Quyến rũ một người phụ nữ là ở trong tầm tay của một kẻ ngu ngốc vớ vẩn nào đó. Nhưng còn phải biết thoát khỏi cô ta nữa, điều này đòi hỏi phải là một người đàn ông chín chắn.". Phải yêu nhiều lắm thì mới biết được như thế chứ nhỉ. Fromm bảo phải coi tình yêu như một nghệ thuật, nghĩa là phải luyện tập, phải thực hành chứ chẳng thể nào chỉ dựa vào những cảm thức đơn thuần được. Thế chẳng phải là không chung thủy sao. Nghĩa là coi tình yêu chứ không phải người yêu là một đối tượng nghệ thuật, thế chẳng phải là hơi ác sao. Tình yêu có lẽ luôn bị đói, kiểu gì thì cũng phải thế.

Có kẻ nào đó đứng dậy và gào lên rằng (bảo đảm không phải tớ, tớ chẳng dám): Tui thề nguyện trung thành tuyệt đối với tình yêu. Nhưng tui bị đói và tui chẳng muốn nói dối. Nói dối rất đáng ói.

Nếu tớ bị đói thì tớ sẽ chẳng bảo là tớ no đâu. Dù là đói cơm, đói tiền hay đói tình. Tớ sẽ hô tướng lên cho cả xóm cùng biết :)).

Tớ hô lên rằng: Tớ muốn đọc Trốn thoát tự do, không biết giờ tìm có còn không nhỉ.

11.5.13

Ốc luộc

Bài của Lê Ngọc Hân - người yêu tôi :P, link gốc

Tôi không phải là đứa sành ăn, cũng không phải là người nấu nướng có nghề, nhưng tôi có một niềm kiêu hãnh,tự hào và một ham muốn bất tận với một món ăn duy nhất: “Ốc luộc”

Giống như có người không thể nhịn ăn sườn nướng, có người không thể quên được hương vị của một loại bánh mì xứ Huế, tôi, đơn giản, không thể quên được món ốc luộc ở hàng bà Bình, một bà lão già và yếu, ở chợ quê.

Cách đây mười lăm năm, hồi tôi còn bé tí teo buộc tóc hai ngoe ngắn củn, bà hay gánh hai gánh ốc đến ngồi cạnh hàng của bà ngoại tôi ở chợ. Bà ngoại tôi, con gái lớn một thầy đồ nổi tiếng ở huyện, lớn lên, lập gia đình, trở thành chủ một sạp hàng khô ở chợ. Ông tôi ngày còn trẻ đi lính ở chiến trường Điện Biên, sau này lấy bà thì ra ngoài chòi canh ở ven đê, trông cây, nuôi cá. Bà ăn trưa ở chợ. Được cái dù đã lập gia đình, nhưng bà không ở xa bên ngoại, và cái khí chất gái phố cũng chẳng mất đi, dù bán buôn lãi lời thế nào, trưa nao bà cũng ăn phở. Hôm thì phở gà, hôm thì phở ngan. Họa hoằn lắm bà mới ăn bún, hoặc bánh đa. Mà bánh đa thì phải là canh bánh đa cua đồng nhiều gạch, nhiều rau giút! Hồi đó, nhà có cậu út chạy ra chạy vào đỡ việc cho bà, dọn hàng ra, dọn hàng vào. Đỡ cho ông những lần tát ao, hái quả.

Những đứa trẻ như tôi, và anh D (anh trai lớn con bá), về quê là ra hàng chơi với bà, trưa ăn phở, chiều ra vườn ông vặt vải ăn trộm hoặc chơi với gà con, xong rồi về hàng bà, ngồi chồm hỗm chỗ bà Bình, ăn ốc! Hồi đó, anh D ăn ít, chỉ hóng nghịch đồ của bà là nhiều. Tôi ăn cũng nhiều, nhưng vì chỉ có 500 đồng một bát ốc to, nên có bận ăn 3000, khiến bà lo, mẹ mặt tái mét, sợ sẽ bội thực và ảnh hưởng đến dạ dày này nọ, mà mặt vẫn tỉnh bơ: “Con ăn hết có ba nghìn mà, rẻ hơn tiền phở năm nghìn ăn sáng” Ngày đó con ốc to, thơm đậm (thực ra cũng bé, chỉ biết ốc to, vỏ nhẵn, mắm ngon, nước ốc luộc thanh mát, cho thêm chút quất vào thì miễn chê!). Mắm bà Bình pha có một điều kì diệu nào đó khiến chúng tôi, có đứa uống ừng ực mà mặt vẫn toe toe. Bà pha mắm sẵn ở nhà, chỉ gồm nước mắm đường và chút tỏi giã. Còn gừng, sả, rau thơm, ớt tươi bà đều giã riêng, để riêng ra từng lọ. Cái gai khêu ốc từ hồi đấy đã là mảnh nhôm cắt vát hình tam giác, trước khi ăn đều được bà châm vào quả quất cho sạch sẽ. Cái quang gánh bé xíu mà có nồi ốc to đùng, nóng ấm nguyên xi. Tôi, dù ăn sớm, hay muộn, đều có ốc ngon, nước ốc nóng hổi xì xà xì xụp cả. Sau rồi bà có thêm cả dưa chuột, củ đậu để ăn kèm với ốc. Bà cũng đã già nên không còn dùng quang gánh để mang nồi ốc nữa, bà có bàn ghế riêng, nhờ con cháu hộ, đỡ. Bà chuyển ốc sang cái thùng đựng đá bằng xốp, múc ốc bằng cái muôi to, có lỗ để không phải nghiêng nồi gạn nước như ngày xưa. Nhưng ốc vẫn có sả, vẫn lá chanh, vẫn có cái vị ngọt đầy đủ nguyên vẹn. Bát ốc từ năm trăm đồng giờ chuyển thành đĩa ốc mười ngàn đồng, và mỗi lần tăng giá, bà đều từ tốn nói trước khi tôi định sà vào ăn: “Này, hôm nay ốc lại tăng giá, bà tăng thêm một tí đấy, ăn vừa thôi kẻo không đủ tiền mẹ cho.”

Ngày ôn thi đại học, chúng tôi có thi thử ở nhiều trường. Tôi, học ở Quảng Ninh, nhưng cũng xin phép mẹ về Kinh Môn thi thử. Lôi đứa bạn thân đi, thi xong 3 môn rồi, dù biết muộn, sẽ khó bắt xe bus để về nhà, nhưng cũng kì kèo lôi nó về “Tao mời mày ăn thử ốc ở quê tao, hơi bẩn và nhà quê chút, nhưng đảm bảo ngon!” Giờ đi đâu ăn ốc, nó cũng nhắc đến ốc bà già hơi bẩn đấy, với những lời khen đậm mùi tiếc nuối.

Lên học đại học, đồng nghĩa với việc không có chuyện cứ cuối tuần là về bà, tức là không ăn ốc luộc bà Bình nữa, tôi đành thử kiếm cái hương vị đó ở xung quanh xóm trọ, ở gần Ngoại Thương. Nhưng dù thất vọng cũng phải cố ăn cho đỡ nhớ.

Những lần về bà Bình, ngoài ăn ốc, tôi cũng chú ý hơn đến giọng nói, đến sự gù lưng, và cái run tay của bà. Giờ thì sắp bị đá ra khỏi trường đến nơi, và bà Bình cũng không  bán ốc luộc nữa. Cô Tâm, con gái, bán thay bà. Chai mắm không còn lắng vỏ tỏi thơm phía dưới, gừng giã rối tay hơn, may là ớt tươi vẫn còn, và cái gai khều ốc hình tam giác vẫn được cẩn thận ngâm vào cốc nước sạch, để chúng tôi mỗi lần bắt đầu ăn, xiên xiên vào quả quất cho sạch hơn…

Tất nhiên, những khi chúng tôi ăn ốc, bà ngoại lại ngồi ở hàng bên, tủm tỉm cười rồi nói với những hàng bên cạnh: “Tôi cũng hay thèm ốc, lũ con gái nhà tôi cũng thế, dẫn đến bọn trẻ con này cũng ngơi ra là ốc luộc!” Bá tôi, mẹ tôi, và cả các cậu, và dì, cũng đều là những tay chơi, giỏi ốc, giỏi luộc cả. Thực ra là cái gì cũng khéo. Lũ trẻ như anh D, tôi, em H và cả dì T đều luôn hí ha hí hửng trước những màn múa đũa, múa muôi của mẹ, của bà. Cái phố huyện nho nhỏ mà giàu nét văn hóa, giàu truyền thống cũng thật lắm tài nhiều tật. Có người đã mang máu và nước mắt mà rời đi, có người  mang nước mắt, máu, và nhiều tiền tới. Gió vẫn thổi, trẻ con lớn lên, người lớn thì già và yếu đi.

Gia đình tôi trên nhiều mặt là hạnh phúc, ấm êm, nhưng cũng có những giọt nước mắt chảy ngược vào trong. (Nhà ai cũng vậy thôi nhỉ?)

Ông tôi mất trước khi tôi tốt nghiệp cấp 3 đúng hai tuần. Làm lễ cúng 7 ngày cho ông xong, tôi xin phép ông ăn ốc. Ra đến chỗ bà Bình, tự dưng bao nhiêu nước mắt để dành 7 ngày làm ma cho ông cứ thế mà trào ra không kìm nổi. Bà Bình chẳng nói gì, bảo ăn ít và ăn chậm thôi, kẻo nghẹn. Ôi cái đứa trẻ 17 tuổi, ngồi khóc giữa hàng ốc luộc ở chợ, được một bà già tuổi bảy mươi vỗ vai động viên, còn lấy cả nón lá rách để quạt mát, cái khung cảnh thật lạ lùng!

Cuối cùng cũng tốt nghiệp xong xuôi cái cấp 3 sóng gió, còn đỗ Ngoại Thương như đã hứa với ông mỗi lần về quê thăm ông. Các cậu, bá, mẹ tôi và dì cũng đều có những thay đổi lớn trong cuộc đời. Bà ngoại thì sắp mổ mắt. Mắt bà từ Tết ra cứ mờ dần, đục dần mà không biết lý do. Hôm qua mẹ gọi điện cho tôi báo bà sắp mổ mắt. Bà tôi, sáng ăn phở, bán hàng thì không bao giờ mặc quần áo ngủ (dù đã bán hàng ở trước cửa nhà), lúc nào tóc cũng búi cao, và luôn là người lạc quan mạnh  mẽ nhất trong những người phụ nữ ở nhà; nay đã bắt đầu mất ngủ. Mấy đứa cháu, từ hăm nhăm tuổi đầu đến năm tuổi quây quần quanh ông bà, cũng chỉ biết bánh, biết kẹo, biết chìa tay xin tiền ăn ốc mà thôi.

Hàng Unilever ở cửa hàng bà bám đầy bụi. Mà loại  hàng nào cũng thế. Bám đầy bụi. Chân đau của bà chẳng thể giúp bà giữ sạch chúng nó đâu. Người dân lam lũ cũng chẳng để ý gói Omo bụi mà không mua đâu.

Thực ra mẹ và bà không hợp nhau lắm. Như tôi và mẹ vậy.

Vậy mà vẫn lộ ra một điểm chung nhất, Ốc luộc. Ôi Ốc ơi là Ốc ơi!!!

7.5.13

Một danh sách cho kẻ 20

Kẻ viết ra những dòng này đã bỏ lỡ tuổi hai mươi xuân sắc của mình trong sầu muộn. Mà nguyên nhân của sự sầu muộn đó là việc thiếu vắng dấu vết hiện diện của một bóng hồng. Nhớ có lần kẻ đó trong một dịp nghỉ lễ, đã sống bằng bánh mì - nước lã suốt 3 ngày, nằm dài đọc Đồi Thỏ và Thiên Táng. Đó là một cách gào thét trong im lặng bằng việc đọc. Đến bây giờ, một năm dằng dặc đã qua, kẻ sầu khổ cô đơn ngày nào đã có nhiều bạn hơn, và cũng phần nào bớt ghiền việc đọc. Có thể nói, khi sự đông cứng bên trong được che giấu bằng những vui cười bên ngoài, con người ta cũng sẽ gào thét, nhưng sẽ không thể bằng việc đọc. Họ gào thét khơi khơi thôi. Kiểu như kẻ đó, giờ này đang ngồi post status facebook chẳng hạn. Thiệt là một việc nhảm nhí hết sức :)

Thôi thì cho tuổi hai mươi thầm lặng và vô nghĩa của mình, kẻ dại khờ ngày nào xin được tiếp tục dại khờ. (Nói ngon thế thôi chứ thực tình cũng chả biết làm thế nào cho khôn ngoan lên được). Còn phía dưới là danh sách mấy cuốn truyện sầu đời để những hai-mươi khác (em gái kẻ đó chẳng hạn) nghiền ngẫm, gọi là cho qua một quãng thời gian cơ cực - quá độ đi đến trường thành :P.

  1. Bắt trẻ đồng xanh (J.D Salinger): Dành cho những bạn thích vịt và ghét bọn đạo đức giả. Trong truyện này có thầy Spencer tốt bụng nhưng bất lực. Phải có những thứ mà giáo dục không thể chạm tới được chứ - kẻ đó nghĩ vậy - và nhất thiết thứ đó là tui, là tui, là tui (tuổi hai mươi đang gào thét, đừng chấp)
  2. Suối nguồn (Ayn Rand): Cuốn sách hướng nghiệp trá hình tiểu thuyết. Vì độ dày vượt quá cho phép, cuốn hướng nghiệp này đã không được lưu truyền rộng rãi. Khoa báo chí của trường Nhân Văn đã kịch liệt lên án khoa thiết kế của trường Kiến Trúc cố tình phổ biến cuốn sách này. Độc giả thì im lặng và chờ đợi sách giảm giá tiếp.
  3. Nói với tuổi hai mươi (Thích Nhất Hạnh): Bắt đầu bằng đoạn trích trong một cuốn sách của Phạm Công Thiện, Thích Nhất Hạnh tỏ ra đồng cảm và bắt đầu khuyên nhủ. Tui vẫn không biết Phạm Công Thiện có đọc cuốn này không, mà có đọc thì liệu ông có hết hoang mang, sầu khổ, cô đơn, lạc lõng hay không. Thậm chí ông có coi Thích Nhất Hạnh là người hiểu được mình hay không. Bó tay.
  4. Tuổi hai mươi yêu dấu (Nguyễn Huy Thiệp): Đoạn đầu chửi rất hăng. Đoạn giữa đi rất loạn. Đoạn kết êm ả trớt quớt. Cái chú thích không rõ của ai. Đến bây giờ vẫn chưa biết nhà thơ Nhan Như Ngọc là bậc thánh nào :(
  5. Tâm thức luyến ái (Erich Fromm): Lạc quan về tình yêu và phụ nữ (phải dzậy không). Cuốn này tui chưa đọc xong, nhưng nghĩ có ích cho hai-mươi của tui nên để vào đây :P
  6. Đêm trắng (F. Dostoyevsky): Tình yêu, bản chất nó là đau khổ. Còn phụ nữ, bản chất là khôn ngoan. Cuốn truyện này sẽ tăng thêm sức mạnh cho những kẻ trồng cây si liểu lĩnh, bốc đồng nghĩ rằng có thể khiến đàn bà cảm động bằng sự cố gắng khổ nhục. "Nhất cự li, nhì tốc độ" cũng không bằng cái thằng chết dẫm đến trước. Trâu chậm uống nước đục là vậy :P
  7. Phải trái đúng sai (Michael Sandel): dành cho các hai-mươi thích lý luận. Mặc dù thế, cuốn sách chắc chẳng giúp ích gì cho lý luận đâu. Nó giúp cho sự im lặng nhiều hơn, giúp con người có nghị lực mà khép miệng lại, nhứt là trong việc đánh giá kẻ khác.
Còn ba cuốn nữa là đủ mười. Chậc, mà thôi, mệt, chả buồn nói nữa. Hai mươi mà kén chọn thế. Thấy gì đọc nấy thôi. Vẽ chuyện danh sách này nọ để làm gì mới được chứ?

Để post status facebook chớ chi. Có thế mà cũng hỏi :P