20.4.14

Tuổi trẻ

Tuổi trẻ còn lại điều gì nếu không có Dostoyevsky?

Dạo này tôi bỗng nhớ nhà. Sau 4 năm ở Sài Gòn, có lẽ đây là lần hai hay lần ba gì đó tôi thấy nhớ nơi mình sinh ra. Lần thứ nhất không tính, lần ấy tôi đói quá mà phải nhai mớ rau má rệu rạo thay vì cơm mẹ nấu, tôi bật khóc. Vị giác bảo tôi rằng mình đang dịch chuyển ra xa khỏi tổ ấm. Lần này khác, lần này tất cả ngũ quan của tôi phản ứng lại với tình trạng chia cách. Tôi thực sự rất nhớ nhà.

Raskolnikov sau khi giết hai mạng thì mẹ và em gái chàng đến thăm. Chàng đã thờ ơ với họ. Bộ não con người là một căn phòng có giới hạn. Raskolnikov vừa mỉa mai vừa cay đắng di chuyển vật vờ trong mớ suy nghĩ của mình, bỏ qua cả mẹ và em gái mặc dù vẫn yêu thương họ đến cuồng nhiệt. Đó chính là cách tuổi trẻ giữ cho mình khỏi nổ tung trước các sự kiện.

Raskolnikov vừa bồng bột vừa chín chắn. Ở chính sự ngây thơ của anh, tuổi trẻ nảy mầm. Tuổi trẻ lập luận, suy nghĩ, phát triển thành hành động. Tuổi trẻ tranh đấu giữa thiện và ác, bào chữa và phán xét chính những năm tháng của mình. Rốt cuộc Raskolnikov là gì, là tuổi trẻ hay chỉ một phần của tuổi trẻ, là sự vô nghĩa hay chính là hành trình tìm những điều thực sự có ý nghĩa trong cuộc đời. Ở chính Dostoyevsky, tôi tìm thấy mình trong mớ triết lý cụ non của Raskolnikov. Tôi hình dung sự tàn nhẫn trong nó, nhưng cũng thấy ở đó sự bất lực, tác hại cũa những năm tháng vô công rồi nghề và cả những hư vô đeo bám cuộc đời một con người.

Raskolnikov có đối mặt với cuộc đời giống như Sisyphus lăn vô tận khối đá nặng nề của một kiếp người. Raskolnikov vừa tìm kiếm những điều công bằng, vừa giễu cợt cách mạng vừa cổ súy cho quyền lực và bạo ngược. Đó cũng chính là tuổi trẻ. Những năm tháng ấy chúng ta luôn cố gắng chạy từ A đến B nhưng chẳng lúc nào được. Luôn có một điểm C hay D chắn ngang đường, thậm chí buộc chúng ta phải chạy theo hướng ngược lại. Raskolnikov  muốn loại bỏ những điểm đó, chàng muốn một mạch thẳng tiến. Chàng phủ nhận tuổi trẻ của chính mình trong ước muốn kiểm soát và làm toàn vẹn mọi thứ.

Còn một điều nữa, tại sao Raskolnikov không phát điên. Rõ ràng chàng đã không phát điên. Đơn giản vì chàng vẫn cho rằng mình là một người tốt – một người tốt có quyền mỉa mai cuộc sống nhưng luôn khao khát sống. Một kẻ lãng mạn của những đêm trắng, tự xỉ vả chính mình và giết hai mạng người nhưng vẫn cho rằng mình là người tốt. Như thế chẳng phải là sự ngây thơ của tuổi trẻ hay sao.

Tôi vẽ một vòng tròn đỏ quanh tuổi hai mốt bằng sự kiện cảm thấy mình nhớ nhà và được làm quen với Raskolnikov.

2 comments: