13.11.15

Đọc hồi ký

Dạo gần đây mình hay đọc hồi ký của một số tác giả Việt Nam. Cứ thơ thẩn mà đọc nhẩm ra cũng được dăm cuốn: Rễ bèo chân sóng của Vũ Bão, Cát bụi chân ai của Tô Hoài, hồi trước thì có Ba phút sự thật của Phùng Quán, Bốn mươi năm nói láo của Vũ Bằng, cái thời mình còn chăm chỉ gõ phím thì có đọc hồi ký Nguyễn Hiến Lê.

Cuốn hồi ký Nguyễn Hiến Lê rất dài, kiếm bản trên mạng để đọc thì có thêm một số chương bị lược bỏ. Các chương này đa phần viết về thời gian chuyển tiếp, khi quân cách mạng vào Sài Gòn. Phận học giả như Nguyễn Hiến Lê cũng chẳng có gì đáng phàn nàn khi đối chiếu với bao biến động thời buổi bấy giờ. Đọc kiểu gì thì mình vẫn thấy ông sống rất mẫu mực, không tranh đoạt, không so bì. Việc gì cần thì làm, không thì thôi. Nhưng mà hên xui, phúc họa biết đường nào mà lần, chỉ là ghi chú lại vậy.

Nguyễn Hiến Lê không ưa Mai Thảo. Chả hiểu tại sao lại không ưa. Sau này nhiều người trích thơ Mai Thảo, mình cứ lây cái không ưa này, dù rằng mình chẳng đọc thơ mấy. Đọc hồi ký nguy hiểm kiểu thế. Như hồi đọc hồi ký Vũ Bão, rõ ràng Vũ Bảo không ưa Nguyễn Khải, mình cũng cứ lây. Vũ Bão gọi Nguyễn Khải là “dũng sĩ diệt đồng đội”. Sau này hai người hình như cũng có làm hòa. Ấy là sách ghi thế, trong mấy trang đầu của “Utopi – một miếng để đời”, chẳng hiểu hòa kiểu gì. Mà cuốn Utopi này dở lắm, nói khí không phải, Vũ Bão viết báo chắc vui, chứ như cuốn này thì mình không ham. Hồ Anh Thái sau này có cuốn SBC tương tự vậy, cũng kiểu viết, cũng kiểu hài hước như thế.

Sau này có con đừng có dại mà cho làm nhà văn. Có mấy ai sung sướng đâu. Nhưng cũng có thể thời thế sẽ khác. Trong mấy cuốn hồi ký trên, có lẽ Nguyễn Hiến Lê là sống bình an nhất, còn lại mỗi ông mỗi cảnh, tựu trung là khổ. Không bị đánh thẳng thì bị đâm sau lưng, không bị tố kiểu này thì bị thọc kiểu nọ. Đọc mấy cuốn trên, thấy khối nhân vật tiếng tăm đến khi mất cũng lạnh lẽo như ai: Quang Dũng, Trần Đức Thảo…

Trong mấy cuốn trên, cuốn hồi ký của Tô Hoài là khó đọc nhất. Giọng văn lợn cợn, chẳng hiểu sao mà không xuôi tai.

Mai mốt mình kiếm thêm cuốn Hồi ký Phạm Cao Củng.

Tiếc là Nguyễn Tuân không viết hồi ký. Nếu có thì sẽ thế nào?

No comments:

Post a Comment