Showing posts with label Victor Hugo. Show all posts
Showing posts with label Victor Hugo. Show all posts

2.6.12

Lại là "vô biên"

Có một đoạn trong Những người khốn khổ tập 1 mà tôi thấy rất ấn tượng và thích dù không hiểu lắm rằng: 
- Có vô biên. Vô biên ở đấy. Nếu vô biên không có bản ngã, thì bản ngã đã là giới hạn của vô biên; nghĩa là vô biên sẽ không là vô biên nữa, hay nói một cách khác, không có vô biên. Nhưng vô biên tồn tại. Như thế là nó có bản ngã. Bản ngã của vô biên là Chúa. 

 Và trong Những người khốn khổ tập 2 thì:
Họ cầu nguyện.
Cầu nguyện ai?
Chúa Trời.
Cầu nguyện Chúa Trời. Câu ấy có ý nghĩa gì?

Có cái vô biên ở ngoài chúng ta không? Cái vô biên ấy có phải là nhất thể không, có tự nó tồn tại không. Có vĩnh cửu không? Có phải nhất định nó có thể chất bởi vì nó là vô biên, và nếu nó thiếu thể chất thì nó bị giới hạn ở đấy? Cái vô biên ấy có gợi trong đầu óc ta ý niệm bản chất, trong khi ta chỉ cho ta cái ý niệm hiện tồn thôi không? Nói cách khác, có phải nó là cái tuyệt đối mà ta là cái tương đối của cái tuyệt đối ấy.
Và trời ơi, mình là người bình thường mà. Đối với mình vô biên là cái sinh ra để người ta bỏ mặc nó trong cái mặc sức vẫy vùng của bản thân. Nó chả phải thứ sinh ra để xét nét, nói qua nói lại thì nó vẫn là vô biên. Chẳng việc gì phải xoắn lên cả. Vô biên - vo ve như một con muỗi.

Trích dẫn từ Những người khốn khổ (2)

Với Những người khốn khổ tập 2, tôi đã thấy mọi thứ nhẹ nhàng hơn nhiều và tươi sáng hơn một chút. Tất nhiên, tác phẩm là một sự vĩ đại của cụ Hugo và thật là hổ thẹn khi nhận xét một điều gì đó khi bản thân không chắc chắn.

Tuy nhiên, nhân vật mà tôi thấy khó chịu và khó hiểu nhất khi đọc cuốn sách này là Mariuytx.


Chả lẽ nào cái gọi là lập trường và tín ngưỡng của con người có thể thay đổi được nhanh như thế sau bao nhiêu năm bị "nhồi nhét" và "tẩy não". Ông của cậu bé Mariuytx không cho cậu được nuôi nấng dưới bàn tay của người cha - một thuộc hạ của Napoléon Bonaparte. Vì khinh bỉ và những người thuộc chế độ cộng hòa ông nuôi dạy Mariuytx với toàn những điều xuyên tạc, bôi nhọ Napoléon. Bên cạnh đó, việc ở bên cạnh quá nhiều người thuộc phái bảo hoàng cũng khiến anh có ác cảm với chế độ cộng hòa nhiều hơn. Vậy, tại sao nhanh vậy để Mariuytx thay đổi, sống cả mười mấy hai chục năm trong một định kiến như vậy mà chỉ cần sau cái chết của người cha và đọc vài cuốn sách là đã có thể vững vàng đối đầu với phái đối lập cũng như với ông mình được sao.

Nói thì nói thế, tuy nhiên cái chính là nhớ được mấy dòng dưới đây, không nhiều thì ít nhưng phần nào cũng có cái tỏ ra là mình có đọc để mà tán phét.

... một đôi cái xấu xí dị hợm vẫn có cơ sở tồn taị ở sâu ngay trong cái đẹp vĩnh cửu.
( Nói về vợ chồng chủ quán Tênacđiê)

" Bổn phận của người chủ quán là bán cho mọi người bước vào cửa hàng cái ăn, cái ngủ, cái ánh sáng, cái lửa sưởi, chăn đệm bẩn, cô hầu phòng, rận rệp và nụ cười; là bắt cóc kẻ qua đường, là trút những túi nhẹ, làm nhẹ những túi nặng một cách lương thiện; là cung kính chứa trọ những gia đình đi đường xa, là nạo ông, vặt bà, lột da cô, cậu; là định giá tất cả : nào cửa mở, cửa đóng, bệ sưởi, ghế bành, ghế tựa, ghế đẩu, ghế con, nệm lông chim, nệm bông, ổ rơm; là phải biết bóng người làm mòn gương soi bao nhiêu để tính tiền: là... nghĩa là, mẹ kiếp! Phải biết tính tiền đủ các thứ để bắt khách hàng trả, đến những con ruồi mà chó họ ngáp cũng phải biết tính"
(Lý thuyết chủ làm chủ quán của Tênacđiê)


          Hãy chiến đấu!
Chiến đấu nhưng có phân biệt . Bản chất của chân lý là không bao giờ cực đoan. Chân lý có cần gì phải cường điệu. Có cái phải tiêu diệt, có cái chỉ cần soi sáng và nhìn vào . Nhìn nghiêm chỉnh và độ lượng, có sức mạnh nào bằng! Không phải đem lửa đến nơi chỉ cần có ánh sáng soi rọi.

Cái khóe mắt đầu tiên của một tâm hồn còn tự tìm mình ấy chẳng khác gì ánh bình minh trên trời, một cái gì chói lọi và bí ẩn đang dâng lên. Không sao tả được cái vẻ quyến rũ nguy hiểm của tia sáng bất ngờ vừa rọi trên những bóng tôi êm ái đáng yêu, sức quyến rũ của một thứ tình hôm nay còn thơ ngây nhưng ngày mai sẽ say đắm. Đó là một thứ trìu mến mơ hồ, ngẫu nhiên nảy nở và chờ đợi, là một cạm bẫy vô tình của tuổi thơ, không chủ tâm bẫy những trái tim mà cũng không hay rằng có những trái tim đã vướng mắc. Một cô gái đồng trinh với cái nhìn của một thiếu phụ.
Một khóe mắt như vậy rơi vào đâu chẳng khỏi gây nên mơ mộng. Tất cả trong trắng, tất cả say mê chung đúc trong cái tia sáng thần tiên có sức quyến rũ mãnh liệt ấy, hơn tất cả những khóe mắt đưa tình tinh luyện của những ả lẳng lơ, có phép nhiệm mầu làm bừng nở trong đáy lòng  người những bông hoa ngào ngạt hương thơm mà cũng ngấm ngầm chất độc: bông hoa ái tình.

Cái vĩ đại của chế độ dân chủ là không phủ định, không phủ nhận cái gì của nhân loại. bên cạnh quyền Người, ít ra có quyền của Linh hồn.

27.5.12

Vài điều từ Những người khốn khổ (1)

Xem thử nào, đã mười ngày từ khi tôi bắt đầu đọc Những người khốn khổ của Victor Hugo. Vậy mà rốt cuộc hẹn qua hẹn lại cho đến bây giờ mới đọc xong quyển một. Có nhiều lý do lắm để đọc lâu thế: lười đọc này, chán quá này, bức bối quá vì cái thời tiết như thiêu như đốt này, đang trong kì thi này. Nhưng mà tóm lại một chữ thì vẫn là "lười" cả mà thôi.

Nói về cốt truyện, có lẽ đây là cuốn sách làm cho tôi trải qua nhiều trạng thái xúc cảm nhất. Từ chán ngán, não nề đến tò mò, rồi thì buồn cười, thanh thản, rồi thì bất ngờ, thương xót, và cuối cùng là ngơ ngác và bất ngờ. Nhưng nói đến nội dung lịch sử nằm trong câu chuyện thì cứ như là một thử thách vậy. Tôi bỏ dở cuốn sách trong vài ngày cũng vì Những người khốn khổ không đề cập đến ngay sự việc trong tâm xung quanh nhân vật mà cứ miêu tả từ bối cảnh đến con người chỗ nọ đến chỗ kia. Cũng như ở phần cuối, tôi chờ đón sự xuất hiện của một nhân vật nhưng tác giả lại mô tả trận chiến của Napoleon, và mãi đến cuối cùng mới lóe lên một chút về những gì sắp diễn ra. Dù sao thì chuyện lịch sử cũng là một thứ khá khó nắm bắt và tiếp thu dù có ở dưới hình thù nào đi chăng nữa. Tất nhiên, cái gì thì cũng phải đầu tư cả mà tôi thì thật là thiếu cái sức lực ấy.

Quay trở lại với cốt truyện thì tập một của Những người khốn khổ kể về một tên tù khổ sai tên Giăng Vangiăng sau khi ra tù thì bị người đời khinh bỉ, duy chỉ có linh mục Mirien không phân biệt đối xử và tiếp đãi tử tế người tù. Sau đó, Giăng Vangiăng bắt đầu lại cuộc đời mới với cái tên Mađơlen và là thị trưởng của Môngtơrơi Xuya Me. Ông giúp Phăngtin - một bà mẹ đơn thân gặp lại con gái ở xa của mình. Nhưng không may chị mất sớm. Mađơlen sau khi lộ thân thế thì bị bắt vào ngục(vì là tù trốn quản thúc và phạm lỗi sau khi ra ngoài), ông đã vượt ngục và bắt đầu thực hiện lời hứa với chị Phăngtin.

Truyện đi theo chiều hướng ngày càng tăng tiến và khó có thể tưởng tượng được nó lại diễn ra trong đời một con người khi khởi đầu của họ tốt đẹp như thế. Nổi bật nhất là Phăngtin, xuất thân từ đâu không rõ nhưng chắc chắn nàng không phải là một người túng nghèo. Vậy mà khi bị Tômôliet bỏ rơi và có một đứa con sau đó, cuộc đời của người phụ nữ trẻ đã thay đổi rất nhiều và không ai ngờ nổi.

Và cuối cùng dưới đây là một số trích dẫn từ Những người khốn khổ của Victor Hugo:
Khi pháp luật và phong hóa còn đày đọa con người, còn dựng nên những địa ngục ở giữa xã hội văn minh và đem một thứ định mệnh nhân tạo chồng thêm lên thiên mệnh; khi ba vấn đề lớn của thời đại là sự sa đọa của đàn ông vì bán sức lao động, sự trụy lạc của đàn bà vì đói khát, sự cằn cỗi của trẻ nhỏ vì tối tăm, chưa được giả quyết; khi ở một số nơi đời sống còn ngạt thở; nói khác đi và trên quan điểm rộng hơn, khi trên mặt đất, dốt nát và đói khổ còn tồn tại, thì những quyển sách như loại này còn có thể có ích.
(Lời tựa cho Những người khốn khổ - Victor Hugo) 

- Có vô biên. Vô biên ở đấy. Nếu vô biên không có bản ngã, thì bản ngã đã là giới hạn của vô biên; nghĩa là vô biên sẽ không là vô biên nữa, hay nói một cách khác, không có vô biên. Nhưng vô biên tồn tại. Như thế là nó có bản ngã. Bản ngã của vô biên là Chúa. 
                                                                       (Lời thoại của một nhà cách mạng tên G.)

Ở những con người nào đó hình như có một bản năng thú vật thật sự. thuần chất, không thể pha trộn. Nó giúp con người biết lánh cái này và biết ưa cái kia, biết phân biệt dứt khoát bản chất này với bản chất nọ. Nó làm cho con người không do dự, không bối rối, không chịu im lặng và cũng không bao giờ chịu hay đổi ý kiến. Con người dựa vào nó mà tin mình luôn sáng suốt, không sao có thể sai lầm, mọi người phải nghe theo mình chứ mình không bao giờ chịu nghe ai, dù đó là lời khuyên của trí tuệ, lời phản kháng của lý trí. Và mặc dù số mệnh có sắp đặt con người ở địa vị xã hội nào thì bản năng này cũng giúp cho loại người này đánh hơi thấy kẻ gian, cũng như chó ngửi thấy hơi mèo, sư tử đoán biết có cáo