Showing posts with label kundera. Show all posts
Showing posts with label kundera. Show all posts

1.4.13

Hai nhân vật phụ

Kafka nói gì về những nhân vật phụ nhỉ? Phải rồi, ông cho rằng "Để làm gì cái lối coi thường các nhân vật phụ..." mà ông cảm thấy "thật gần gũi với họ" (Nhật ký). Nếu giả thiết rằng các nhà văn hầu hết đều khó có thể thoát khỏi hoàn toàn cuộc sống cá nhân, thì thấy thật dễ hiểu. Kafka luôn cảm thấy mình là một nhân vật phụ, với sự yếm thế, nhỏ bé và lúc nào cũng cố ngóc đầu dậy vớt vát sự thừa nhận của người bố (Thư gửi bố). Dĩ nhiên, Kafka luôn ý thức được sự yếu thế của mình mà từ đó, vô hình, ông cũng gia nhập vào phe những kẻ chỉ biết nhìn thế giới và không có cơ hội được lắng nghe.

Nhân vật thảm hại nhất trong "Điệu valse giã từ" là ai? Không, đó không phải là bất kỳ người phụ nữ nào trong số: Ruzena, Olga hay Kamila. Càng không phải là những vị "Chúa" giống đực như: Skreta, Jakub, Bertlef. Tất cả bọn họ đều được một vai trò gì đó trong vở kịch, được lên tiếng và được lắng nghe (dù miễn cưỡng). Trong mớ dây hỗn độn đan xen rắc rối đến mức chỉ một khẽ chạm cũng đủ khiến vỡ toang cả hệ thống, thì nhân vật phụ đáng thương Frantisek chỉ là một sự lạc điệu. Frantisek không được ai nghe, chỉ toàn bị xua đuổi. Và vì một nỗi ngây thơ thảm hại, Frantisek chỉ biết rình rập cô người yêu Ruzena mà cho đến lúc chết vẫn nằm ngoài vùng phủ sóng của gã.

Frantisek thực sự thảm hại, đến nỗi chính những sự thảm hại của gã cũng mang một nét mờ nhạt. Và Frantisek là một gã "khốn khổ" vì ngẫu nhiên (?) là kẻ đóng công tắc cho cái chết của Ruzena, để sau đó "lạc  lối cả đời như một nhân tố của bất hạnh". Có lẽ, cái dớp lớn nhất về sự bất hạnh của Frantisek là chính gã cũng không nhận thấy sự bất hạnh của mình. Gã mãi ngây thơ về tình yêu và lòng ghen tuông vốn không hề tồn tại.

Nhưng cho dù nhận thức được tất cả những điều đó thì liệu có tác dụng gì. Như Tisserand của Michel Houellebecq có thể là một nhân vật chính, song cũng là một kẻ bị cái dớp "phụ" ám cho đến chết. Tisserand trong "Mở rộng phạm vi đấu tranh" hoàn toàn nhận thức được sự thảm hại lẫn ti tiện trong con người hắn. Và cho đến một hành động phủ nhận (dự định giết kẻ khác) hắn cũng không dám thực hiện. Rồi hắn chết, không một chút dấu vết.

Các nhà văn có thể thực sự tàn nhẫn nếu họ muốn. Như Houellebecq tàn nhẫn phủ định nhân vật Tisserand bằng việc khiến hắn điên đảo tìm kiếm tình dục lẫn tình yêu trong vô vọng, hay như Kundera tạo nên Frantisek vừa ngốc nghếch vừa ngây thơ. Câu hỏi đặt ra là chúng ta nên làm gì với những kẻ vô vọng đó. Câu hỏi khác là chúng ta sẽ làm gì với bản thân mình, khi không thuộc vào cái phe "chúng ta" của câu trước. Thực sự khó trả lời.