Showing posts with label viết lách. Show all posts
Showing posts with label viết lách. Show all posts

28.1.13

Thầy (!?)

Thầy làm nghề dạy học. Những tưởng nhiêu đó chưa đủ ly kỳ, thầy thêm vào pờ rồ phai của mình một chút duyên thầm, ấy là cái hứng thú của thầy đối với thơ Đường. Thầy dạy toán, lại mê thơ Đường. Tóm lại đó là một sự rất khác thường. Ít nhất trong cái khuôn viên trường cấp hai thầy làm việc, nơi một giáo viên dạy văn cả năm không đọc một cuốn sách, giáo viên thể dục bụng đầy mỡ và giáo viên dạy công nghệ không biết làm gì khác ngoài nối dây điện.

Tiện đây kể thêm, trường thầy dạy có một thầy Tổng. Tổng này là tổng phụ trách đội. Một công việc chán ngắt dạy một đám trẻ chán ngắt những thứ siêu chán ngắt. Công việc hẳn là nhàn nếu khổng kể một năm có một hai đợt kiểm tra của mấy thầy Tổng cấp trên. Nhưng cũng chả sao, công việc sổ sách giấy tờ nhìn chung thầy không phải đụng tới. Vì đã có mấy nhóc tì liên đội trưởng, liên đội phó - những cá nhân vì một sự không may mắn nào đó đã sa chân thành lãnh đạo lo liệu. Thầy chỉ phải đôn đốc chúng nó chép cho nhanh cho đẹp, và sắm sẵn mấy tờ Thiếu Niên Tiền Phong xếp vào vài ngăn tủ, chứng tỏ đội viên trường thầy cũng có cập nhật thông tin gọi là. Tổng kết, phương hướng năm nào mà chả như năm nào, thầy không phải lo. Cứ cho là một vài tay nào cạnh khóe thầy hình thức, thầy cũng chẳng sợ. Liên đội của thầy chứ mai mốt vào Đoàn, rồi vào gì gì nữa thì cũng rứa. Thầy cũng có thời là sinh viên, thầy cũng biết nhìn, biết nghe và biết cả tặc lưỡi gọi là. Nhưng nói đi thì cũng phải nói lại, công việc của thầy Tổng chẳng thể mang lại cho thầy nhiều bữa thịt chó nhòe ra như thầy vẫn mong đợi. Và như thế, để đảm bảo cho một tương lai sáng lạng hơn thầy còn kiêm cả chủ lò gạch. Gần đây nghe đâu thầy còn mở thêm cả một quán cà phê kiểu cổ, cam kết "Cà phê từ 100% cà phê", phục vụ kèm nhạc Trịnh và cũng làm ăn khấm khá lắm. 

Cơ mà dạo này thầy Tổng còn ức một chuyện. Thằng nhóc tì Liên đội trưởng của thầy có một cái nhà sắp xây. Mà thầy lại là chủ lò gạch. Một vụ béo bở như thế tất nhiên thầy không thể bỏ. Móc nối mãi với thằng nhóc thầy mới được cái hẹn "xem gạch" từ chủ đầu tư là bố mẹ của vị lãnh đạo nhí. Thì bố tiên sự, vì mấy viên gạch chưa đủ lửa mà thầy đã lỡ cả hợp đồng. Thầy giận lắm, phen này biết tay thầy. Thầy Tổng quyết biến vị lãnh đạo nhí kia thành bù nhìn. Thầy cướp lấy quyền chỉ huy của nó, thầy cho nó thành hữu danh vô thực, có mà như không. Thầy vớt bằng hết chút hào quang đầu đời của vị lãnh đạo trẻ tuổi một liên đội. Và thầy thấy hả hê lắm. Rốt cuộc sống trên đời này còn ý nghĩa gì nữa khi thầy không được trừng phạt những kẻ  chăm chăm cướp đi miếng ăn của thầy. Dù là vô tình hay hữu ý thì đó cũng là một cái cớ không thể bỏ qua, và phải bị trừng phạt. Quan trọng gì đâu mấy viên gạch non, có ý nghĩa gì đâu mấy viên gạch non. Thể mà thầy đành phải nhịn mấy bữa thịt chó phởn phơ với thầy dạy Công nghệ.

(còn nữa) 

14.12.12

Một truyện ngắn hay ho về chiến tranh

Có một truyện ngắn trong cuốn Những thứ họ mang (Tim O'Brien) làm tôi thích thú đến rùng mình.

Thông thường với những gì tôi đã học và đọc, chiến tranh được miêu tả theo hai cách chủ yếu. Kiểu thứ nhất là dạng anh hùng chủ nghĩa. Một công dân mất mát người thân trở nên căm thù giặc, rồi thành chiến sĩ chiến đấu vì sự nghiệp vĩ đại của đất nước. Kiểu hai bóc trần những mất mát của chiến tranh dưới một phương diện cá nhân nhất, chiến tranh trong đó là nguyên nhân của những vụn vỡ về tinh thần không gì xoa dịu nổi. Nhưng truyện ngắn dưới đây dường như không đi theo cả hai cách đó. Hoặc nếu có, thì cũng tinh tế và đau đớn hơn nhiều.

Người tình sông Trà Bồng kể về một tình huống đặc biệt. Khi một lính Mỹ bạo dạn đem bạn gái của mình đến chỗ đóng quân tại Việt Nam. Có vẻ như đó là một mối tình lãng mạn nếu cô gái kia không dần thích nghi một cách mãnh liệt với cuộc chiến. Để rồi vào một đêm cô bỏ đi khỏi doanh trại anh lính Mĩ xui xẻo để qua một lực lượng khác, một lực lượng tuần đêm. Nhưng câu chuyện không dừng ở tại đây, cái kết mang cô gái ra khỏi lực lượng đặc biệt, biến cô thành một thứ sản phẩm tinh khiết của chiến tranh. Số phận của cô kết thúc một cách bí ẩn trong bóng tối của những cánh rừng bên sông Trà Bồng.

Câu chuyện được kể lại bởi một lính Mĩ khác. Tất nhiên, chính nhân vật "tôi" trong truyện cũng phải thừa nhận tính huyền ảo của nó. Nhưng dù thế nào, đó cũng là một câu chuyện đầy cảm hứng. Cảm hứng ở chỗ chiến tranh không chỉ được nhìn nhận như một nhân tố phá hủy mà còn như một nhân tố "xây dựng" tâm hồn con người. Hoặc nếu không muốn dùng từ "xây dựng", cũng có thể xem cuộc chiến như một thứ lực có khả năng bóc trần những bản năng sâu xa nhất. "Với Mary Anne Bell (tên cô gái), Việt Nam hình như có tác dụng của một thứ ma túy mạnh", như một thứ kích thích với "endorphin" và "adrenalin", mà không có nó cô sẻ trở nên "đói khát".

Không có chuyện thắng thua, đau đớn. Cũng không có chuyện đúng sai, đạo đức gì ở đây cả. Tôi cũng không thích cách tác giả nói về Mary Anne với cụm từ "vấy bẩn". Vấy bẩn là chuyện của sự dính dớp vô tình hay cố ý. Còn ở đây, tất cả đều diễn ra bên trong mỗi người. Chiến tranh chỉ làm động tác gạt bỏ mọi thứ thường tình vẫn ràng buộc một tâm hồn, và biến tâm hồn đó thành thứ thực tế mà nó đã là. Tôi tự hỏi Mary Anne có cảm thấy đau đớn như một người đói thuốc không, có cảm thấy mình bị biến dạng và méo mó trong mắt mọi người không. Tôi nghĩ cô cảm thấy tự do, tự do với máu lửa với chết chóc, và không còn gì có thể níu kéo cô nữa. Thứ tự do bản năng đó mới là điều đáng sợ và có sức phá hủy bất kì tâm hồn thánh thiện nào.

Khi mọi thứ đã vượt ra ngoài tầm với của đạo đức, của đúng sai để tìm một con đường khác đến trái tim và khối óc, thì còn gì nữa để bàn luận. Chiến tranh không phải là chuyện để bàn luận, cứ ra ngoài đường, hành xử bản năng nhất với một thằng người bất kì. A ha, và ta đã có ngay một cuộc chiến.

8.12.12

Đọc Kỳ thủ


Kỳ thủ thực ra là một truyện ngắn của Stefan Zweig. Nó không đủ dài để tạo nên một thiên tiểu thuyết, nhưng đủ ý nghĩa để đứng một mình, bên cạnh những cuốn sách mỏng dày đủ kiểu khác của thời đại. Nó cũng khá quyến rũ để không bị kẻ khác ngó lơ, nhưng vẫn giữ chút kín đáo để không làm ai bội thực vì nghiến ngấu. Đơn giản đó là một cuốn sách vừa đủ.

Tất nhiên cuốn sách nói về chuyện chơi cờ, chuyện về một gã thiểu năng trí tuệ nhưng biết cách điều binh khiển tướng vi diệu, chuyện một luật sư với quá khứ đau buồn. Cả hai nhân vật đều xoay quanh những nước cờ của mình. Điểm mấu chốt ở đây là chuyện cả hai đều gắn bó với cờ vua như một lẽ tất yếu. Nghĩa là như chẳng còn được quyền lựa chọn nữa, cờ vua chọn họ, một kẻ nó trao cho món quà, kẻ khác nó làm cho rồ dại và hóa điên. Kịch tính hơn nữa (phải, cuốn sách này đầy những kịch tính) chính là khi hai con người đó gặp nhau trên chiến trường quen thuộc của họ: một bàn cờ. Nhiêu đó thôi là đủ để Stefan chạy nên câu chuyện của mình một cách trơn tru và trọn vẹn.

Cuốn sách còn một chỗ hay ho khác. Đó là việc bạn chẳng cần phải biết quá nhiều về cờ vua, hay những thứ đại loại vậy để có thể thưởng thức hoàn toàn. Cờ vua ở đây là một yếu tố bù đắp cho hai nhân vật mất mát cô đơn của chúng ta. Những ván cờ luôn đầy dẫy thắng thua nhưng không nhằm phán xét họ. Nơi đó là một giao thoa trong trẻo nhưng đầy thách thức để họ bộc lộ  những ham muốn, cá tính, và cả một quá khứ không mấy dễ chịu. Những ván cờ, vừa là một cỗ máy chết chóc đầy tử khí, vừa là một chốn an bình, đôi khi lẫn lộn cả hai. Cách mà hai con người đó hành động trên một ván đầu cũng là một điều thú vị. Một kẻ với trí tuệ thiểu năng bỗng chốc trở nên đĩnh đạc, tự tin và lạnh lùng. Kẻ khác với đầu óc mẫn tiệp lại gần như điên dại, bốc đồng và tràn trề phấn khích. Cuộc đối đầu vì vậy dường như tách hẳn ra khỏi cuộc sống thực. Họ như sống trong một chiều kích không gian khác, được qui định bởi những dãy ô đen trắng.

Nhưng một nửa không gian của cuốn sách không dành cho những ván đấu, mà là cho cuộc đời của hai nhân vật. Sự đối lập giữa họ là thứ đáng để lưu tâm. Nhưng không đáng lưu tâm bằng những tình huống mà họ đã gặp phải. Mỗi người đều có những khiếm khuyết nào đó đặc biệt trong cuộc đời. Và cuộc đấu sau này của họ, bỏ qua chuyện cạnh tranh khốc liệt, là việc phô bày ra chính những khiếm khuyết đó. Họ, một kẻ muốn khẳng định mình mãnh liệt, nhằm che giấu những hỏng hóc về trí tuệ thông thường, một kẻ luôn theo đuổi sự quên để từ bỏ quá khứ đau đớn, ai sẽ là người trụ lại cuối cùng trên ván cờ ?

Cuộc đời có thể giống như một ván cờ. Vâng, điều đó thì ai cũng nói được. Nhưng một ván cờ thì không có quá khứ, cũng chẳng hề có tương lại. Sáu mươi tư ô đen trắng là đủ chỗ cho một kết cục thắng bại, được mất. Thế nên kẻ chiến thắng thường là kẻ biết thu mình lại, một cách bản năng nhất trong giới hạn của chính trò chơi. Để từ đó, thế giới xung quanh anh ta chẳng còn điều gì khác ngoài những tính toán đơn thuần, cách biệt ra khỏi không gian và thời gian. Nhưng đã là một trò chơi thì có quan trọng lắm hay không chuyện thắng thua ? Tất nhiên, đó cũng lại là một câu hỏi nữa mà ai cũng có thể nghĩ tới.

Chỉ duy nhất những ô đen trắng của bàn cờ là luôn bình thản, với một cái nhếch mép ngạo nghễ và lạnh lùng.

Hình trên là sách của chị Nhai tặng :)

23.11.12

Linh ta linh tinh 8


Hãy xem Nietzsche nói gì về thiện ác:
Thiện là gì? Mọi cái nâng cao cảm xúc quyền lực trong con người, ý chí quyền lực, quyền tự thân.Ác là gì? Mọi cái sinh ra từ sự nhu nhược.
Hạnh phúc là gì? Cảm giác quyền lực đang tăng trưởng và cảm giác trở lực được khắc phục. 
Không phải sự thỏa mãn mà cần thêm quyền lực, không phải hòa bình mà chiến tranh, không phải đức tính mà hiệu quả (đức tính trong văn nghệ Phục hưng, virtù, là đức tính phi luân lí hóa) 
Kẻ nhu nhược và kẻ vấp ngã sẽ tiêu vong: đây là nguyên tắc đầu tiên về lòng bác ái của chúng ta. Và thậm chí nên trợ lực cho được tiêu vong. 
Có gì tai hại hơn bất kì thói sa đọa nào? Lòng thương xót chủ động đối với mọi kẻ vấp ngã và nhu nhược: Ki-tô giáo.
Phải chi dòng nào của Nietzche cũng tương đối hiểu được như những dòng trên. Nhưng nếu ngon ăn thế thì còn nói làm gì, còn có chỗ nào cho mấy đoạn sau của đại ca T. Nói riêng về chuyện đọc thì đọc Nietzsche tạo cảm giác sợ hãi. Bản thân đã tràn đầy khiếm khuyết, đọc sách của ông thì chỉ muốn xách dép nhảy xuống cầu Sài Gòn cho rồi. May mà không hiểu hết đấy, hiểu hết chắc đi tự tử thật chứ chẳng chơi, coi như là thanh lọc thế giới cho những "siêu nhân". Tuy nhiên, cũng phải xong bữa nhậu chủ nhật này đã, rồi muốn ra sao thì ra ^^.
.........

Khổ thân cháu bé học đại học rồi (dù là có "học đại" chăng nữa) còn phải lăn lộn làm mở bài, thân bài, kết luận. Đề ra: viết một cái dẫn dắt cò con cho phần thuyết trình về giao tiếp bằng mắt.
Tôi ấy à, tôi sẽ kể các bạn nghe một câu chuyện về bản thân tôi. Chuyện nó thế này:
Ngày ấy tôi yêu một cô bạn cùng lớp. Cô ấy không đẹp. Học thì kém hơn tôi. Trong lớp thì ít nói năng, ai hỏi thì trả lời, không thì im bặt, cứ như là một củ hành xanh biết đi vậy. Thế mà tôi yêu cô ấy, yêu điên dại, đến nỗi mà má tôi dọa học hành mà sa sút thì bà đuổi tôi ra khỏi nhà chứ chẳng chơi. Rồi trầy trật lắm tôi mới lên được đại học, chí ít thì tôi cũng không bị đuổi ra khỏi nhà, nhưng tôi cũng không còn gặp cô ấy. Ba năm rồi tôi không hiểu mình yêu cô ấy điểm gì (dù bây giờ đã hết yêu rồi, nhưng vị ngọt mơn man có phần khó chịu ấy của tình yêu thì vẫn còn). Cho đến ngày tôi bắt gặp một đứa con gái bán vé số cố ngước mắt lên vòm cây trong công viên như để tìm một tiếng chim hót, ánh mắt rất chăm chút. Thì tôi đã hiểu một phần câu chuyện.  
Tôi yêu cô ấy vì một ánh mắt nhìn thằng. Không, không phải là một cặp mắt đen huyền mơ mộng gì đó, cũng không phải một bờ mi cong lả lướt lãng mạn. Đó là một cặp mắt nhìn thẳng, không sợ hãi, quyết liệt và có phần hoang dại. Một đôi mắt có thể thôi miên mọi trái tim nông nổi của những gã trai đang tập tọng yêu đương.  
Phòng khi các bạn chẳng hiểu, hoặc chẳng quan tâm đến tôi đang nói cái thứ gì. Tôi nhắc thêm: Tôi muốn nói về đôi mắt. Dĩ nhiên là đôi mắt người. Và của một cô nàng cá tính,  xinh đẹp thì lại càng tốt, tôi cũng không nỡ chối từ.  
Cũng thật khổ thân thằng bé, lâu rồi nó không được viết cái gì lãng mạn. :D
.........
Hình trên: Trích dẫn trên của Nietzsche là từ cuốn sách này.

20.10.12


Tôi làm thơ cho em
Chẳng có hoa hồng
Chẳng có đợi trông
Chỉ nụ cười là vẹn nguyên khóe miệng

Như cánh chim chiền chiện
Bay khắp nẻo bâng quơ
Như một thoáng bất ngờ
Thấy gáy em lơ thơ hồng ánh

Tôi trông đợi chiều hè cất cánh
Dáng em đi ngơ ngất
Trên một hàng hiên mưa lất phất
Rơi rơi

Và em chẳng đợi điều chi
Chỉ mong tôi mở rộng vòng tay
Đỡ lấy cơn say
Ngả lòng này vào xa xôi gió thổi

Tiếng hát ai vang vẩn trên đồi
Giây phút có trái tim đang yêu hấp hối
Chúng ta cần chi
Hay đợi chờ khoảnh khắc chia ly

Cho xong hết cuộc đời
Cho thân xác hoang vu miền nhiệt đới
Để sa mạc vùi cát lên thây
Và kền kền gục đầu vùi bới

Ngọn gió nào chấp chới
Cho hết một nỗi buồn
Dài như khói thuốc
Rơi rơi.