5.8.12

Có hai con mèo...


Tôi còn nhớ cách đây hai năm Nhã Nam có xuất bản một cuốn sách mỏng viết về chuyện mèo và chim *cười*, cuốn Chuyện con mèo dạy hải âu bay. Tôi luôn có cảm giác không tốt đối với những cuốn sách mỏng, nhưng lần đó tôi nghĩ là mình đã lầm. Câu chuyện về con mèo mun, to đùng, mập ú hay nói sát hơn chính là một bản tuyên ngôn nho nhỏ nhưng vang ngân về yêu thương và vị tha đã cuốn hút tôi từ trang đầu cho tới trang cuối. Không một dòng nào là không thấm đẫm nhưng mới mẻ và trong sáng của câu từ cũng như diễn biến câu chuyện. Nhớ tới lúc đó, tôi đã không cầm lòng được những thích thú của mình về nhà văn Luis Sepúlveda này và tìm đọc một cuốn sách khác của ông được xuất bản tại Việt Nam, cuốn Lão già mê đọc truyện tình. Cả hai cuốn sách đều không dày, hay nói chính xác hơn tôi nghĩ không đủ dày để truyền tải một điều gì đó có giá trị cũng như đủ độ phức tạp cần thiết. Nhưng có lẽ tác giả Chi Lê này rất giỏi trong việc đặt ra một kết cấu mở đầu đặc biệt, đặc biệt đến nỗi mỗi câu chữ sau đó cứ tuôn ra như bản năng để tạo nên câu chuyện hoàn chỉnh. Chính cái ý tưởng về câu chuyện trong văn ông đã là một vang ngân bé nhỏ nhưng xinh xắn rất đỗi đặc biệt rồi. Chuyện con mèo dạy hải âu bay là một cuốn sách thiếu nhi hiếm hoi mà người lớn cũng phải đặt ra những suy nghĩ riêng cho mình, một cuốn sách khiến mọi lứa tuổi thích thú bởi sức tưởng tượng dễ thương hoàn toàn của tác giả. Tôi đã bất ngờ vì mình từng đã rưng rưng trước những mẩu thoại tưởng chừng như đơn giản này của câu chuyện. Một câu chuyện không gượng ép về hành trình tìm lại chính mình của một con hải âu, một câu chuyện về sự dung hòa những khác biệt để tìm đến điểm chung yêu thương giữa người với người, giữa trái tim với trái tim, tràn đầy lương thiện và ấm áp.

Đó là về một tác phẩm dịch, còn ở Việt Nam gần đây cũng có một cuốn sách về mèo được xuất bản, cuốn Có hai con mèo ngồi bên cửa sổ của Nguyễn Nhật Ánh. Nếu như Zorba là một con mèo hiệp nghĩa, thông thái và kiêu hùng thì Mèo Gấu trong truyện của Nguyễn Nhật Ánh lại hơi sến một tẹo và là một thi sĩ số dách. Tin tôi đi, những câu thơ trong cuốn sách này rất dễ thương. Dễ thương bởi vì dường như chúng được tạo nên bởi một người chẳng phải trẻ con cũng chẳng phải người lớn vậy. Thứ ngôn ngữ ấy dễ dàng khiến cho bất cứ ai phải rung động vì sự xinh xắn và êm dịu. Nhưng không giống như Chuyện con mèo dạy hải âu bayCó hai con mèo ngồi bên cửa sổ dường như không đủ sức để tạo nên một tuyên ngôn bé nhỏ xinh xinh nào đó. Câu chuyện về mèo gấu chỉ đơn thuần là một hoài niệm nuối tiếc về tình yêu, sự chờ đợi và vị tha nào đó thuộc về tuổi thơ. Ý tưởng câu chuyện cũng không có gì quá mới mẻ nhưng cách nhà văn diễn đạt thì, nói sao nhỉ, mềm mại trong những cảm xúc chân thành. Tôi nghĩ Zorba là một chú mèo của mọi lứa tuổi, nhưng Mèo Gấu sẽ chỉ dành cho tuổi thơ hoặc cái tuổi dở dở ương ương mới chớm thứ tình cảm trong trẻo và ngây thơ ấy mà thôi. Điều ấy, mặc nhiên khiến cuốn sách là dành riêng cho những trái tim mới lớn, đập khẽ khàng và không vướng chút lo âu nào.

Hai cuốn sách là hai câu chuyện đáng yêu về hai chú mèo, là  kỉ niệm thân thương với những dấu yêu tuổi nhỏ bên một hiên nhà đầy nắng; có lẽ; khi đọc lại những cuốn sách này vào một ngày nào đó của tương lai, ta lại thấy mọi thứ ùa về...

8.7.12

Tiền

There are only two ways to live your life: One is as though nothing is a miracle. The other is as though every thing is a miracle (Albert Einstein)
Câu nói này của Einstein khiến tôi bỏ đi mọi thứ hành lý nặng nề để đủ sức di chuyển từ một thái cực này, sang thái cực khác của suy nghĩ. Chính ý nghĩ ấy đã xóa bỏ cái nhờ nhờ xam xám của sự vật, làm rõ hơn ranh giới hai chiều của mọi thứ. Đồng thời, cũng vượt lên trên những đánh giá, khẳng định sự tồn tại một điều rằng chúng ta, chỉ có duy nhất một cách sống, một cách suy nghĩ. Không có chiều nào, mặt nào của cuộc sống là kém phẩm giá hơn, chỉ có duy nhất suy nghĩ là tồn tại. Bởi vì thế, tôi ghét những từ "nhưng" đảo nghịch hay từ "mặt khác" nhu nhược kia ghê gớm. Mọi thứ phải đơn giản hơn, cách này hoặc cách khác, không lửng lơ mà cũng không thay đổi dễ dàng, giống như những dòng sau của Márai Sándor vậy
[..] Thiếu tiền, mọi tình yêu sẽ trở nên buồn tẻ, tàn úa và nguội lạnh. Tiền không chỉ là biểu tượng của sự sở hữu, nó còn là nguyên liệu tự nhiên của tình yêu - và những người yêu nhau cảm thấy tất cả những điều đó không chỉ theo ý nghĩa hời hợt của từ này. Thiếu tiền thì không có năng lực thực sự, không có xúc cảm thực sự, không có đam mê và dâng hiến thực sự -  người đàn ông hay đàn bà cần phải đọc thấy tất cả những gì song hành cùng cuộc sống trần tục của họ, trong đó có cả tiền, và tiền không phải là điều thứ yếu nhất trong ngọn lửa luyện ngục của tình yêu. Tiền tệ có nhiều dạng: tiền mặt, là thứ rẻ mạt nhất, rồi đến tặng vật, tên tuổi, sự săn sóc, chia sẻ. Tình yêu lý tưởng là sự phi lý và giả dối xuẩn ngốc, cũng như không thể có loài sư tử không ăn thịt: mục đích của tình yêu không phải là làm sao cho nó trở nên lý tưởng. Tình yêu là một liên danh lợi ích hoang dã và điên rồ; sao chính đồng tiền lại thiếu vắng trong tình yêu? Người có yêu phải có trả. Kẻ nào không trả giá là chưa biết yêu đẹp, yêu đúng, nghĩa là chưa thực sự yêu [...]
Có phải những dòng trên luôn ở trong một thái cực cụ thể của suy nghĩ, của lạc quan và bi quan, của kì diệu và tầm thường. Tôi cũng không biết nữa.

7.7.12

Đọc Bốn mùa - Trời và đất của Márai Sándor


Bốn mùa - Trời và đất của Márai Sándor là tập hợp những suy tưởng của ông về nhiều mặt trong cuộc sống và nghệ thuật. Có thể ta sẽ thấy nhiều ý tưởng là vụn vặt. Có thể ta nhận ra cuốn sách thực sự không có một bố cục nào cụ thể. Nhưng chắc chắn ta không thể phủ nhận, trong hàng trăm trang viết, đôi ba trang ta phải thốt lên cảm khoái vì viết sao mà hợp, mà độc đáo đến thế.

Cuộc sống và quan điểm nghệ thuật của Márai Sándor được thể hiện qua nhiều mặt, có khi còn hơi mâu thuẫn nhau. Song trên tất cả những điều được viết ra, hiện lên là một khối óc luôn luôn trăn trở và tìm tòi, không chấp nhận những hiện thực trần trụi và tầm thường của cuộc sống. Ông suy nghĩ nhiều về những tác giả mà ông yêu thích. Ông ca ngợi họ. Những tác giả mà ông cho là bình thường, kém sáng tạo, ông cười giễu họ. Nhưng dù ca ngợi hay diễu cợt ông cũng rất nhẹ nhàng và bình thản. Không trào lộng, không phô trương, ông vừa tự coi mình là một vị chúa được quyền phán xét, lại vừa khiêm cung nhìn nhận bản thân, tự mình đứng trong không gian của những kẻ trần thế bình thường. Ta yêu ông cũng là vì thế.

Bốn mùa - Trời và đất không phải là một cuốn sách để đọc vội vàng. Không phải vì độ dài của tác phẩm mà vì mức độ rời rạc và phân tán của vô số ý tưởng. Có những suy nghĩ chuyên môn, nhưng cũng có những cảm xúc rất đời thường như chính con người của tác giả. Độc giả phổ thông như tôi tạm thời có thể bỏ qua những nhận định, những đánh giá của ông về nghệ thuật nhưng hiếm khi có thể không mỉm cười lúc ông viết về cuộc sống, về những thứ bình thường: gió, đất, bầu trời, người phụ nữ, con chó hay những thánh đường... Ta sẽ thấy một phần tâm hồn mình trong chính con người tác giả, không nhiều nhưng cũng đủ để ta cảm thông và rưng rưng về một điều gì đó.

Ta muốn kiếm tìm điều gì trong một cuốn sách. Có thể là những con chữ được gọt giũa miệt mài. Nhưng cũng có thể chỉ là những suy nghĩ vụn vặt, đời thường nhưng sần sùi bộ mặt của cuộc sống. Những thứ tưởng chừng vụn vặt đó, ai đâu biết sẽ giống như những hạt cát ngoài biển kia. Chẳng là gì nếu đứng riêng lẻ nhưng rạng rỡ lên khi trải dài dưới ánh mặt trời. Ta sẽ thấy Márai Sándor miệt mài suy nghĩ biết bao nhiêu khi cố công nắm bắt được tâm trạng của chính mình, từ ngày này qua ngày khác, chỉ để kiếm tìm điều gì đó nơi bản thân đầy dẫy những khiếm khuyết trần thế như ông hằng tự nhận. Ta sẽ thấy qua ông, cuộc sống và nghệ thuật hiện lên thiêng liêng như một thứ tôn giáo, nơi dung hòa của vạn vật, chân thật và thành tâm. Cuộc sống không có chỗ cho những điều giả tạo, chỉ có những thứ giản đơn và tinh tế là có thể trường tồn, như qui luật của bốn mùa, của trời và đất.

Tôi đã đọc ở đâu đó rằng, một công việc dù đơn giản đến đâu, nếu ta thực hiện nó trong thời gian đủ dài, thì chính công việc đó sẽ thay đổi bản thân ta, cảm xúc cũng như trí tuệ. Việc viết của tác giả và việc đọc của con người cũng như vậy. Làm ơn hãy đi đến tận cùng của mọi sự, dù là một cuốn sách hay là cả cuộc đời.

2.7.12

Quay quay



Tôi muốn đi học, à không! Nói chính xác là tôi muốn đến trường, gặp bạn gặp bè, tán gẫu linh tinh hay làm bất cứ điều gì ngớ ngẩn khác. Miễn là, không phải ở nhà và ôm gọn sự điên khùng của bản thân. Thật tình tôi không biết phải dùng từ nào thật thích hợp cả...

Tôi luôn luôn thay đổi, tôi phải thay đổi. Để mọi thứ phải thật trùng khớp với những gì tôi đang làm ở những ngày dần dần trưởng thành này. Thế mà đôi khi thật bất lực, tôi thấy như mình đang mọc rêu mọc mốc trước cái thế giới ồn ã ngoài kia. Giá như có thể tìm ra một thứ gì đó gọi là bản ngã để mà tôi có thể ôm gọn nó trong những ngày hè này. Ít nhất, tôi cũng có thể làm điều gì đó mà thật sự cần thiết, chí ít là có cảm giác mình cần đến nó nhiều hơn nữa ngoài sự vui thích của bản thân.

Vậy mà chưa đầy ba tháng hè đang dần trôi đi, tôi có cảm giác như thứ gì đó lơ lửng. Những tháng hè cuối cấp hai, cuối cấp ba rồi sẽ đến. Và... tôi sẽ là ai!

Tôi còn nhớ về những năm trước, cứ mỗi năm học qua đi, sau đó lại đến hè, rồi khi hè cũng trôi đi. Tôi ngoảnh lại, và bật cười, hồi đó mình thật.. mình thật thế này thế kia. Giờ thì mình đã thay đổi, mình luôn thấy mình nghĩ khác đi, đánh mất đi, hay đã có thêm nhiều thứ mới lạ nữa sau những ngày hè. Điều đó, thật thú vị và ngọt ngào.

Đó là lý do tôi trông nhanh vào năm học, để thấy sự thay đổi của những đứa bạn trong lớp. Như thế cũng rất rất ngọt ngào và thú vị. Nhưng tôi chỉ thấy mỗi một nỗi khô khốc, khô khốc khôn cùng. Không phải là ở họ không có sự đổi thay, mà là tất cả đều khác, khác hẳn tôi và những gì tôi nghĩ.  Kiểu như việc bạn từng đi cùng một lối với họ, rồi bạn ham thích và cảm thấy cần thứ gì đó, vậy là bạn tự động tách ra ở một ngã ba. Những người ấy thì vẫn còn tụ thành nhóm rôm rả, họ đi xa hơn nữa, đến khi bạn không biết mọi thứ thế nào và ai đã nghĩ khác đi giống bạn trước kia. Như một cái gì đó ngày càng rắm rối và cũng càng thôi thúc con người tách khỏi sự thân thuộc. Và khi tôi từ con ngõ của mình nhìn ra thì thấy từng nhóm từng nhóm rộn rã đi qua vẫy tay mời gọi rủ tôi ra chơi cho vui. Vẫn còn đông lắm, họ vẫn chưa rẽ vào đâu cả...!

Tôi nhớ có lần, đã lâu rồi tự nhủ rằng dù có lớn lên thế nào, thì cũng không phải là tôi lớn lên hay trưởng thành trước mà là tôi khác họ. Mình nên vui sướng à...

Về những ngày hè này, tôi không biết phải tìm kiếm và chờ đợi điều gì. Phải chăng, tôi mong mỏi thứ gì đó thật sự chuyển động, một cách từ từ, chậm rãi, đầy khoan dung nhưng đa phần là nhu nhược.

Và chắc chỉ có cái trường học quái đản, ồn ã kia mới có được. Để tôi trông đợi vào nó. Để tôi thấy quanh mình bình thường chút đỉnh. Để tặng cho những gì tôi yêu quý nhất.

1.7.12

Tháng bảy


Tháng bảy mang theo những cơn nắng của mùa hè. Tháng bảy rực rỡ như mắt ai đó xao xuyến trong tuổi hai mươi. Tháng bảy với mưa rào mùa hạ, với sự thất thường của thời tiết, với những giận hờn vô cớ trong buổi chia tay bạn bè. Tháng bảy xáo động tim ai những run rẩy thơ bé đã được dịp tuôn khỏi kẻ tay, tung bay trong một chiều đầy mây...

Tôi yêu tháng bảy bởi tính dở dở ương ương. Một tháng chưa nhuốm đậm những cơn mưa thường xuyên của Sài Gòn. Tháng bảy chứ không phải tháng tám sụt sịt như người ốm, tháng bảy tinh nghịch nhảy nhót trong nắng, mưa và gió. Mới trưa còn nắng chang chang như té tát, mưa chiều đã đổ ập xuống đầu những lữ khách thảng thốt và quá đỗi bất ngờ. Tháng bảy khiến ai đó thất vọng, buồn bực nhưng cũng làm cháy lên trong tim ngọn lửa tình yêu, rực rỡ dù chỉ trong chốc lát. Tháng bảy bồng bột và ngây dại như một cô gái Digan, thoắt đến rồi đi mang theo cả máu và nước mắt của những chàng trai.

Tháng bảy người ta lớn, là tháng của thi cử, của bận bịu và của những ước mơ. Tháng bảy làm em tôi nghĩ đến cuộc đời của mình sau này. Tôi đã đi qua tháng bảy của tuổi mười tám. Tôi chẳng có gì cho mùa hè năm ấy, tôi bơ vơ và một mình cho đến tận những tháng bảy bây giờ, khi tôi hai mươi. Khi hai mươi người ta sẽ cảm thấy rất lạ khi mình bơ vơ. :). Em tôi rồi cũng sẽ đi qua tháng bảy của mùa hè đó, nơi tôi từng trải qua, nhưng hẳn sẽ khác, em sẽ sống nhiều hơn tôi. Mong là thế. Và tình yêu nữa...

Và tình yêu tháng bảy là thứ dễ khiến người ta khóc nhất. Thứ tình yêu sôi sùng sục ấy, như axit đậm đặc sẽ gặm nhấm dần nụ cười của kẻ mới hôm qua còn hí hửng trong lần hẹn đầu. Tình yêu tháng bảy mê đắm nhưng đầy bất cẩn như một cô thiếu nữ mười lăm trước cửa đời. Sẽ yêu đấy, nhanh nhảu và nồng nàn để rồi vội vã lìa xa, như một cơn gió đầu hè cuốn rơi những chiếc lá. Tháng bảy ngọt ngào nhưng nhanh chóng gay gắt nơi đầu lưỡi. Ngọt quá thì hóa đắng, cái gì cũng vậy. Tôi biết điều này.

Nhưng rồi sẽ có người buồn mênh mang khi tháng bảy rời xa...
(Tặng H***)