31.12.12

Tái, nạm, gầu, gân

Hồi mới vào Sài Gòn, có nhiều thứ với tôi rất lạ. Cái lạ nhiều nhất là chuyện ăn uống. Thú thật, tôi thuộc dạng phàm ăn tục uống, ăn dù miếng ngon miếng lạ cũng cứ hùng hục cho chật bụng chứ không mấy để tâm. Thứ tôi chú ý nhiều nhất có lẽ là phở. Hồi đó có thời kỳ cả tuần tôi toàn ăn phở. Và có mỗi phở là thứ thần tiên nhất mà thôi. Tất nhiên thời kỳ đó đã qua, giờ tôi đã có nhiều món khác. Chẳng qua tự nhiên tôi nhớ lại một chuyện hơi ngu của mình nên ghi chú lại để mai mốt khỏi quên.

Hồi đó, tôi thấy lạ nhứt ở cái câu "Tái, nạm, gầu, gân" trước tiệm bán phở. Tái với gân thì tôi hiểu. Chỉ có nạmgầu là chả hình dung được. Vì thế vô quán tôi không dám gọi nạm hay gầu, sợ ăn không được (hay chả biết "nó" bán thế nào) thì người ta cười vô mũi cho. Đến bây giờ tôi vẫn có thói quen gọi một tô tái - gân hay bò viên - gân cũng là vì thế. Sau này tôi biết thêm một số thứ, ví dụ như bát phở Sài Gòn thì có giá đỗ, còn Hà Nội thì chỉ có hành thôi, không có giá. Hay ngoài "tái bằng nước dùng" thì có tái lăn bằng chảo ^^. Hoặc có loại như tái chín, tái gầu... đủ cả.

Lại nói tới chuyện nạm với gầu. Thì cũng dễ hiểu, tôi đọc ở đây. Nạm thì có nhiều nạc và gân (không thấy nói là thịt phần nào :(, còn gầu thì nhiều mỡ, là phần ở má chú bò (nghe bảo thế :). Còn có thể loại khác là đuôi bò, ăn sậm sực kể cũng thích nhưng không đặc sắc lắm (nhại giọng Vũ Bằng :).

Lang man mãi, thôi kể tiếp. Số là vừa rồi tôi có lỡ nhầm nhọt "tái gầu" với "tái ngầu". Sau hồi coi lại thì thấy mình ẩu quá. Tái gầu là phở có tái + gầu. Còn tái ngầu, theo như ở đây, là cái ấy ấy còn sống của mấy bạn gia súc. Thế mà tôi dám bắt "một tay thông minh" đợi "tô tái ngầu" thì thiệt thất lễ, thất lễ.

Kể ra thì bảo hay than thở, chứ ngày lễ người ta đi chơi. Mình lại ở đây mà lảm nhảm tái gầu, tái ngầu. Thấy cuộc đời sao mà tái ngầu quá thể ^^

Update ngày 13/2/2014: đây là "sơ đồ" phân loại thịt bò do bạn Ngọc Hà chộp được. Hi vọng sẽ cung cấp cho mọi người thêm một ít thông tin lý thú. Cảm ơn sự đóng góp của Ngọc Hà lắm lắm. Gần đến 14/2 rồi, chúc bạn Ngọc Hà ngày càng xinh đẹp ^^

23.12.12

Non một trăm hai chục phút

Cô ấy đã không đến. Nhưng tôi nghĩ mình phải chờ. Vì sao ư, vì tôi là người muốn gặp nàng chứ không phải ngược lại. Cái ham muốn đó thôi thúc tôi tiếp tục đợi. Ít nhất là hai tiếng. Để rồi sau đó, tôi có thể về nhà và một mình buồn rầu cho đến tận đêm.

Tôi luôn nghĩ mình thiếu mọi thứ. Trong khi đó tôi lại quá yêu bản thân mình bằng một lòng tự ái có đôi chút bệnh hoạn.  Khoái cảm! Khoái cảm trong đợi chờ! Khoái cảm trong đau đớn! Hẳn nếu tôi giàu trí tưởng tượng đôi chút, tôi sẽ trở thành một kẻ khổ dâm không chừng. Một kẻ khổ dâm từ trong xương tủy, bản năng và nhiệt thành.

Tôi ngồi đếm xe. Nghĩa đen đấy. Tôi giật mình thon thót với từng tiếng máy nổ. Ngỡ ngàng vì nghĩ nàng đến. Nhưng đúng là nàng không ghé qua thật.

Nàng là một cô gái lịch sự. Nàng luôn biết nói những câu khiến tôi vui lòng. (Hẳn nhiên là nàng không nói để làm tôi vui, chắc bản tính nàng từ bé đã vậy, hồn nhiên và đáng yêu như thế). Và tôi nghĩ nàng mới ngọt ngào và ấm áp làm sao. Đó là tôi với nàng mới chỉ là bạn thôi đấy. Nếu chúng tôi yêu nhau, hay đúng hơn là nếu nàng yêu tôi, vì tôi đã yêu nàng từ lâu rồi, thì hẳn sự ngọt ngào sẽ khiến tôi tan chảy mất thôi.

Đã bảy mươi phút. Tốt nhất là nàng đừng nên đến. Tôi sẽ đợi tiếp, hai tiếng, tất nhiên, rồi tôi sẽ có đủ cớ để căm ghét nàng, và  yêu bản thân mình hơn một chút nữa. Bây giờ nếu gặp nàng tôi chẳng biết sẽ làm gì. "Không, anh không mệt mỏi gì đâu, em đừng nghĩ nhiều. Mà em uống gì, ca cao nóng nhé, tốt cho một ngày lạnh, vâng vâng và vâng vâng...". Tôi tự tởm lợm bản thân mình. Đó, bạn sẽ dễ thấy thứ đạo đức giả đến phát ói của tôi. Nhưng tôi còn biết nói gì hay làm gì khác. Vì, tôi xin nhắc lại, tôi cần nàng chứ nàng chả thiết đếch gì tôi cả. Nếu tôi tỏ ra khó chịu đôi chút thì tôi sẽ tự chuốc lấy sự kinh tởm nơi nàng. Mà thú thật, tôi không khoái làm một bãi nôn mửa cho lắm. Thế nên tôi cứ đợi.

Phải rồi. Một thằng cha nào đã nói "đợi chờ là hành phúc". Cái tay thông minh đó hẳn đang đợi tiền chuyển khoản, đợi một chương trình ti vi yêu thích hoặc một tô tái ngầu đang được bưng ra. Nhất định hắn  không phải đợi một nàng nào đó. Nếu phải đợi như tôi, hắn sẽ thấy chờ đợi giết chết nhanh chóng đến mức nào tình cảm của con người. Thay vào đó là sự căm phẫn không mục đích, không đối tượng và không hướng đến một thực thể hiện hữu nào. Sự giận dữ gặm nhấm dần đầu óc và khuếch tán ra vô số khí độc: tự ái, than thân trách phận, cảm giác bé nhỏ, bất lực và mất tự chủ...

Nhưng nói vô số thứ như thế để làm gì. Thực tế là tôi đang bất mãn vê lờ. Nàng là gì mà bắt tôi phải đợi. Hẳn nhiên nếu tôi có nhiều phẩm chất hơn nữa, (một chiếc Harley-Davidson theo tôi cũng là một phẩm chất), thì tôi đã bốc khói khỏi cái nơi khỉ ho cò gáy này rồi. Nhưng tôi lại yêu nàng. Và tôi thì giống như một tay Tisserand bước ra từ tiểu thuyết của Michel Houellebecq vậy. Có lẽ tôi cũng nên uống thật nhiều như gã, lái xe rồi gây ra một tai nạn nào đó. Chết. Và cuộc đời tôi sẽ trở thành một câu chuyện.

Tôi đứng dậy tính tiền. Rời khỏi quán và ra về. Lòng không đủ dửng dưng để thôi hậm hực. Non một trăm hai chục phút.

22.12.12

Thế nào là một câu chuyện hay ?

Thế nào là một câu chuyện hay? Đó là điều mà tôi băn khoăn. Vì cuộc đời thì ngắn, chúng ta không thể cứ đọc hết ngần ấy thứ mà không chọn lọc. Nhưng những người đọc như tôi, chả biết gì nhiều đến các giá trị văn học cũng như thẩm mĩ nói chung thì phải dựa vào đâu. Tất nhiên, loại trừ đi chuyện tôi hay đọc blog của các đàn anh để định hướng việc đọc, nếu phải một mình thì biết lấy gì làm bằng, mà đánh giá một câu chuyện là hay, hay dở.

Hồi còn học phổ thông, khi phải phân tích điều gì đó lạ mà không có điều kiện tra cứu ngay lập tức, thầy giáo dạy văn của tôi thường bảo học sinh dựa vào ba chữ: Chân -  Thiện - Mỹ. Nghĩa là cứ thế mà "phang", đằng nào thì cũng có điểm. Nhưng đó là thời phổ thông, còn giờ, tôi thấy đôi lúc khó mà phân biệt cho rõ theo chuẩn đó. Ví dụ như cuốn Cuộc đời của Pi mà gần đây gây sóng gió trên màn ảnh, tôi không biết nó "chân" ở chỗ nào. Tôi chưa đọc câu chuyện kể về Pi, nhưng chuyện phải lênh đênh trên biển với một con hổ Bengal tổ bố hay với cả một vườn thú di động chắc phải hạn hữu lắm. Tất nhiên hạn hữu thì cũng có thể xảy ra, nhưng như vậy cũng giảm độ thật của câu chuyện đi rất nhiều rồi. Thật là phải như Hãy chăm sóc mẹ, lạc mất mẹ trong một thành phố rộng lớn là chuyện xảy ra như cơm bữa, ít nhất là tại Sài Gòn này.

Tôi rất thích Haruki Murakami, những câu chuyện trong Kafka bên bờ biển làm tôi say mê. Nhưng những chuyện đó tất nhiên là không thật, không thật khủng khiếp. Nhưng thích thì tôi vẫn thích. Vậy nên tôi cười tôi một mẻ thật bự (hoặc cười ai đó) khi nhận xét mấy thứ chuyện kể bây giờ dành cho các bạn trẻ là không thật. Và vì không thật nên không đáng được đọc, mấy thứ đó chỉ ru ngủ, tô màu hồng cuộc đời, chả ích lợi gì, đại loại vậy. Thế nên tôi kết luận, thật hay không thật đôi khi chả quan trọng mấy. Cái chính là Haruki đẩy câu chuyện của mình đi quá xa sự thật rồi, nên ông không sợ mình là kẻ ba xạo chuyên đi lừa người khác. Còn nhiều tác giả bây giờ thì lờ cái ranh giới ấy đi và khiến độc giả nhập nhằng. Những câu chuyện không rõ thực hư thì mới nguy hiểm. Giống như chuyện cổ tích vậy, vì ai cũng biết chúng là giả nên ai cũng đọc, đọc từ nhỏ, lớn thì ít đọc bớt và chờ "đủ già" để đọc lại. Ai cũng biết giả nhưng ai cũng muốn tin, thật là như thế chăng ?

Đó là tôi mới chỉ tự vấn bản thân về chuyện "thật" thôi đấy, nếu mà cà kê dê ngỗng đến chuyện "hiền" với "đẹp" thì chắc tới sáng. Thế nên nghĩ tốt nhất tôi nên đi ngủ :)

Tất nhiên là sau khi post hình cái bạn Nhím này :)


14.12.12

Một truyện ngắn hay ho về chiến tranh

Có một truyện ngắn trong cuốn Những thứ họ mang (Tim O'Brien) làm tôi thích thú đến rùng mình.

Thông thường với những gì tôi đã học và đọc, chiến tranh được miêu tả theo hai cách chủ yếu. Kiểu thứ nhất là dạng anh hùng chủ nghĩa. Một công dân mất mát người thân trở nên căm thù giặc, rồi thành chiến sĩ chiến đấu vì sự nghiệp vĩ đại của đất nước. Kiểu hai bóc trần những mất mát của chiến tranh dưới một phương diện cá nhân nhất, chiến tranh trong đó là nguyên nhân của những vụn vỡ về tinh thần không gì xoa dịu nổi. Nhưng truyện ngắn dưới đây dường như không đi theo cả hai cách đó. Hoặc nếu có, thì cũng tinh tế và đau đớn hơn nhiều.

Người tình sông Trà Bồng kể về một tình huống đặc biệt. Khi một lính Mỹ bạo dạn đem bạn gái của mình đến chỗ đóng quân tại Việt Nam. Có vẻ như đó là một mối tình lãng mạn nếu cô gái kia không dần thích nghi một cách mãnh liệt với cuộc chiến. Để rồi vào một đêm cô bỏ đi khỏi doanh trại anh lính Mĩ xui xẻo để qua một lực lượng khác, một lực lượng tuần đêm. Nhưng câu chuyện không dừng ở tại đây, cái kết mang cô gái ra khỏi lực lượng đặc biệt, biến cô thành một thứ sản phẩm tinh khiết của chiến tranh. Số phận của cô kết thúc một cách bí ẩn trong bóng tối của những cánh rừng bên sông Trà Bồng.

Câu chuyện được kể lại bởi một lính Mĩ khác. Tất nhiên, chính nhân vật "tôi" trong truyện cũng phải thừa nhận tính huyền ảo của nó. Nhưng dù thế nào, đó cũng là một câu chuyện đầy cảm hứng. Cảm hứng ở chỗ chiến tranh không chỉ được nhìn nhận như một nhân tố phá hủy mà còn như một nhân tố "xây dựng" tâm hồn con người. Hoặc nếu không muốn dùng từ "xây dựng", cũng có thể xem cuộc chiến như một thứ lực có khả năng bóc trần những bản năng sâu xa nhất. "Với Mary Anne Bell (tên cô gái), Việt Nam hình như có tác dụng của một thứ ma túy mạnh", như một thứ kích thích với "endorphin" và "adrenalin", mà không có nó cô sẻ trở nên "đói khát".

Không có chuyện thắng thua, đau đớn. Cũng không có chuyện đúng sai, đạo đức gì ở đây cả. Tôi cũng không thích cách tác giả nói về Mary Anne với cụm từ "vấy bẩn". Vấy bẩn là chuyện của sự dính dớp vô tình hay cố ý. Còn ở đây, tất cả đều diễn ra bên trong mỗi người. Chiến tranh chỉ làm động tác gạt bỏ mọi thứ thường tình vẫn ràng buộc một tâm hồn, và biến tâm hồn đó thành thứ thực tế mà nó đã là. Tôi tự hỏi Mary Anne có cảm thấy đau đớn như một người đói thuốc không, có cảm thấy mình bị biến dạng và méo mó trong mắt mọi người không. Tôi nghĩ cô cảm thấy tự do, tự do với máu lửa với chết chóc, và không còn gì có thể níu kéo cô nữa. Thứ tự do bản năng đó mới là điều đáng sợ và có sức phá hủy bất kì tâm hồn thánh thiện nào.

Khi mọi thứ đã vượt ra ngoài tầm với của đạo đức, của đúng sai để tìm một con đường khác đến trái tim và khối óc, thì còn gì nữa để bàn luận. Chiến tranh không phải là chuyện để bàn luận, cứ ra ngoài đường, hành xử bản năng nhất với một thằng người bất kì. A ha, và ta đã có ngay một cuộc chiến.

12.12.12

Trích dẫn a còng

Tôi không khoái cho lắm chuyện trích dẫn.

Thứ nhất hành động đó có vẻ rườm rà. Đang đọc mà cứ phải hí hoáy chép lại một điều gì đó thì rất cụt hứng. Tất nhiên, ai trình cao thì chuyện đó chẳng ăn nhằm gì. Hoặc ai cẩn thận thì có thể thấy có ích. Trình tôi tầm tầm, mà bản thân cũng chẳng cẩn thận cho lắm, thành ra cứ thấy lúi húi ghi lại từng câu từng chữ trong cuốn sách cả trăm trang là điều gì đó rất mệt mỏi. Tất nhiên, thỉnh thoảng để tỏ ra hiểu biết với chúng bạn, tôi cũng cố sống cố chết học thuộc vài câu, vài chữ. Nhưng nói chung, chả ăn nhằm gì mấy, đầu óc lộn tùng phèo thì vẫn cứ lộn tùng phèo. Chuyện nhầm lẫn tác giả, rồi từ cuốn này sang cuốn khác thường xuyên như cơm bữa. Nhưng tất nhiên, tôi chỉ khoe với bạn nào chưa đọc. Ai mà tôi biết đọc rồi, là tôi im ngay. Nói đến đây tôi mới thấy không phải là mình không cẩn thận. Tôi cẩn thận quá đi chứ. Tôi chỉ khiêm tốn mà bảo thế thôi :P

Tiếp nữa là tôi không muốn chẹn họng tác giả. Bản thân tôi thấy trích dẫn vài câu, thậm chí cả đoạn văn, trong một văn bản đóng thành tập nặng đến cả lạng nó tủn mủn thế nào ấy. Tất nhiên, cuốn sách là một khối hoàn chỉnh (?), nhưng bản thân nó cũng có những mâu thuẫn nội tại tất yếu. Tác giả, hoặc có tình, hoặc vô ý luôn luôn mâu thuẫn với chính mình. Người đọc cũng thế, có thể dòng trước tác giả (vờ) đồng tình với anh, dòng sau thì ném thẳng vào mặt anh một cái tát. Chuyện đó là thường, cũng không có gì phải phật lòng. Giả sử cuốn sách muốn chửi tôi, chửi cái bản mặt rõ hãm tài suốt ngày ba hoa này nọ của tôi. Nhưng ông tác giả quái ác nọ chẳng chửi thẳng mà đưa ra vài câu mát mẻ ngọt ngào. Tôi thế nào, tất nhiên tôi khoái thấy chết, tôi vơ nó ra, tôi trích nó vô... vô đại chỗ nào đó rồi tự sướng với nó từ ngày này qua ngày khác. Tôi thiệt thấy tôi buồn cười quá thể.

Hoặc giả tôi vẫn biết ông ấy mỉa mai tôi một cách thật quái đấy. Nhưng tôi lơ đi. Tôi muốn ông ấy phải theo ý tôi. Tôi ra lệnh: "Ông im đi cho tôi nhờ, tôi chỉ thích mấy dòng trước của ông thôi. Mấy dòng sau ấy à, ông viết ra rồi thì ông giữ lấy, tôi chả cần. Nhiêu đây với tôi là đủ rồi." Thế sau đấy ra sao, tôi bê nguyên xi lên blogspot, lên tumblr, lên reader.vn, lên facebook, thậm chí còn thêm hình thêm chữ rõ hoành tráng. Và tiếp tục tự sướng. Ông tác giả chỉ còn biết ngồi khóc ròng.

Nói thế thôi chứ ngày ngày tôi vẫn cứ "like" trích dẫn trên facebook, trên tumblr. Tôi vẫn cứ hì hục, cắm cúi trích dẫn trên goodreads, trên reader.vn. Và tôi thỉnh thoảng vẫn làm một cái "quotes" kèm hình lẫn typography hoành tá tràng với tâm trạng rất hí ha hí hứng. Nói tóm lại tôi khoái trích dẫn chết đi được. A, mà bạn thấy chưa, chính tôi cũng đang mâu thuẫn với mình rồi đấy. Ai mà vơ vội câu đầu tiên của tôi thì đến dòng này hẳn là thất vọng lắm lắm :)